Podsumowanie

Ekonomiści zwykle wyrażają wielkość gospodarki danego kraju za pomocą produktu krajowego brutto (PKB), który mierzy wartość wszystkich dóbr i usług finalnych wyprodukowanych w danym kraju w ciągu roku. PKB otrzymujemy poprzez zsumowanie dla wszystkich wyprodukowanych towarów iloczynów liczby wyprodukowanych jednostek danego dobra lub usługi oraz ich ceny. Ponieważ w skład PKB wchodzą towary, które są zarówno kupowane, jak i sprzedawane, PKB można obliczyć jako sumę składników popytu globalnego albo jako sumę wielkości produkcji. Trzecią metodą liczenia PKB jest suma dochodów czynników produkcji.

Licząc PKB od strony popytowej, uwzględniamy następujące składniki popytu globalnego: spożycie w sektorze gospodarstw domowych (konsumpcję), akumulację brutto (inwestycje), spożycie publiczne (wydatki państwa na dobra i usługi) oraz eksport pomniejszony o import. Licząc PKB jako sumę wielkości produkcji, bierzemy pod uwagę wartość różnych kategorii dóbr: dóbr trwałego użytku, dóbr nietrwałych, usług, budynków i budowli oraz zmianę stanu zapasów. Aby uniknąć podwójnego liczenia, PKB zawiera tylko dobra i usługi finalne, nie obejmuje zaś produkcji dóbr pośrednich.

Wartość nominalna zmiennej ekonomicznej jest wyrażona w cenach bieżących, tj. w cenach z okresu, dla którego dana zmienna ekonomiczna jest liczona. Wartość realna to wartość nominalna skorygowana o inflację. Wartość realna jest wyrażona w cenach stałych. Aby przekształcić zmienne nominalne z kilku różnych lat na zmienne realne, należy arbitralnie wybrać rok bazowy, a następnie wykorzystać wskaźnik cen do zamiany cen bieżących na ceny stałe z określonego roku bazowego.

W perspektywie długookresowej realny PKB Stanów Zjednoczonych znacznie wzrósł. Jednocześnie produkcja nie zwiększała się co roku o taką samą wielkość. Obserwowane w czasie wahania wolumenu produkcji tworzą cykle koniunkturalne. Gdy PKB spada, pojawia się zjawisko recesji. Dłuższy i głębszy spadek produkcji to kryzys. Recesje zaczynają się w szczycie cyklu koniunkturalnego (górnym punkcie zwrotnym) i kończą w dołku (dolnym punkcie zwrotnym). Okres ożywienia, kiedy realny PKB rośnie, nazywamy ekspansją.

Ponieważ PKB jest mierzone w walucie danego kraju, porównanie różnych krajów pod względem poziomu produktu globalnego wymaga przeliczenia PKB na wspólną walutę. Możemy to zrobić przy wykorzystaniu kursu walutowego, który jest ceną waluty jednego kraju wyrażoną w walucie innego. Po przeliczeniu PKB na wspólną walutę możemy porównać kraje pod względem wartości produktu globalnego na jednego mieszkańca, dzieląc PKB ogółem przez liczbę ludności. Kraje o dużej liczbie ludności często notują wysoki poziom PKB, ale jest on mylącym wskaźnikiem poziomu dobrobytu. Lepszą miarą poziomu życia jest PKB per capita.

PKB jest jedynie przybliżonym miernikiem poziomu dobrobytu. Produkt globalny nie uwzględnia bezpośrednio ilości czasu wolnego, zanieczyszczenia środowiska, stanu zdrowia, wykształcenia, produkcji niebędącej przedmiotem wymiany rynkowej, nierówności dochodowych, różnorodności dostępnych towarów, postępu technicznego ani też (dodatniej lub ujemnej) wartości, jaką społeczeństwo może przypisać niektórym produktom.