Przejdź do treściPrzejdź do informacji o dostępności
Makroekonomia - Podstawy

Kluczowe pojęcia

Makroekonomia - PodstawyKluczowe pojęcia

Kluczowe pojęcia

amortyzacja (ang. depreciation)
spadek wartości dóbr kapitałowych z uwagi na ich starzenie się i zużycie w trakcie procesu produkcyjnego
budynki i budowle (ang. structure)
nieruchomości wykorzystywane jako mieszkania, fabryki, biura, sklepy lub do innych celów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą
cykl gospodarczy
zob. cykl koniunkturalny
cykl koniunkturalny (ang. business cycle)
krótkookresowe wahania poziomu aktywności gospodarczej w trakcie naprzemiennie występujących okresów ożywienia i recesji
deficyt handlowy (ang. trade deficit)
sytuacja, gdy import danego kraju przewyższa eksport, dodatnia różnica między importem a eksportem
depresja
zob. kryzys
dno (ang. trough)
punkt w czasie, gdy PKB osiąga najniższy poziom; występuje pod koniec recesji, tuż przed rozpoczęciem ożywienia
dobro krótkotrwałego użytku
zob. dobro nietrwałe
dobro nietrwałe (ang. nondurable good)
dobro o krótkim okresie użytkowania, np. żywność lub ubranie
dobro pośrednie (ang. intermediate good)
dobro przetwarzane przez przedsiębiorstwa lub włączane jako składnik innych dóbr, nieprzeznaczone dla odbiorcy końcowego; jego przeciwieństwem jest „finalne dobro i usługa”
dobro trwałego użytku (ang. durable good)
dobro o długim okresie użytkowania, np. samochód lub lodówka
dobro zaopatrzeniowe
zob. dobro pośrednie
dochód narodowy (ang. national income)
kategoria obejmująca wszystkie uzyskane dochody, w tym płace, zyski i czynsze, dochód narodowy netto (DNN) pomniejszony o wartość podatków pośrednich
dochód narodowy brutto (DNB) (ang. gross national income (GNI))
wartość produkcji krajowej (PKB) powiększona o dochody z tytułu własności i pracy uzyskane za granicą i przekazane do kraju, a pomniejszona o dochody z tytułu własności i pracy uzyskane w kraju i przekazane za granicę
dochód narodowy netto (DNN) (ang. net national income (NNI))
PNB pomniejszony o amortyzację
dolny punkt zwrotny cyklu koniunkturalnego
zob. dno
dołek
zob. dno
ekspansja (ang. expansion)
okres ożywienia, kiedy wartość realnego PKB się zwiększa
eksport netto
zob. saldo bilansu handlowego
finalne dobro i usługa (ang. final good and service)
produkt konsumpcyjny lub inwestycyjny dla odbiorcy końcowego, który nie zostanie już w żaden sposób przetworzony ani wykorzystany jako część innego dobra; jego przeciwieństwem jest „dobro pośrednie”
górny punkt zwrotny cyklu koniunkturalnego
zob. szczyt
kryzys (ang. crisis lub ang. depression)
szczególnie długotrwały i głęboki spadek poziomu aktywności gospodarczej
kurs walutowy (ang. exchange rate)
cena jednej waluty wyrażona w innej walucie
nadwyżka bilansu handlowego
zob. nadwyżka handlowa
nadwyżka handlowa (ang. trade surplus)
sytuacja, gdy eksport danego kraju przewyższa import, dodatnia różnica między eksportem a importem
parytet siły nabywczej (ang. purchasing power parities (PPP))
wskaźniki poziomu różnic w cenach pomiędzy krajami; kurs wymiany, dzięki któremu ceny towarów będących przedmiotem handlu międzynarodowego są mniej więcej takie same we wszystkich krajach
PKB na mieszkańca
zob. PKB per capita
PKB per capita (ang. GDP per capita)
wartość PKB podzielona przez liczbę ludności
podwójne liczenie (ang. double counting)
potencjalny błąd, którego należy unikać przy pomiarze PKB, polegający na tym, że wartość niektórych dóbr podczas ich przechodzenia przez kolejne etapy procesu wytwórczego jest liczona więcej niż raz
poziom dobrobytu (ang. standard of living)
wszystkie czynniki wpływające na szczęście (dobrobyt) ludzi niezależnie od tego, czy są one przedmiotem wymiany rynkowej
produkt krajowy brutto (PKB) (ang. gross domestic product (GDP))
wartość wszystkich finalnych dóbr i usług wytworzonych w danym kraju w ciągu roku
recesja (ang. recession)
okres spadku poziomu PKB; zgodnie z definicją przyjętą w Polsce pojawia się, gdy realny poziom PKB spada przez dwa kolejne kwartały
saldo bilansu handlowego (ang. trade balance)
różnica między eksportem a importem
standard życia
zob. poziom dobrobytu
szczyt (ang. peak)
punkt w czasie, gdy wielkość PKB osiąga maksimum i po przekroczeniu którego rozpoczyna się recesja
usługa (ang. service)
produkt niematerialny (w przeciwieństwie do dóbr), np. rozrywka, opieka zdrowotna lub edukacja
wartość nominalna (ang. nominal value)
wartość wyrażona w cenach bieżących, czyli w cenach z okresu, dla którego jest liczona dana zmienna ekonomiczna; wartość nominalna nie jest skorygowana o inflację, jej przeciwieństwem jest wartość realna
wartość realna (ang. real value)
wartość skorygowana o inflację, jej przeciwieństwem jest wartość nominalna
załamanie gospodarcze
zob. kryzys
zapasy (ang. inventory)
dobro, które zostało wyprodukowane, ale nie zostało jeszcze sprzedane
Cytowanie i udostępnianie
Ponowne wykorzystanie i redystrybucja tej treści w formacie cyfrowym lub drukowanym:
  • Ten podręcznik nie może być wykorzystywany do trenowania dużych modeli językowych ani w żaden inny sposób przetwarzany przez duże modele językowe lub rozwiązania generatywnej sztucznej inteligencji bez uprzedniej pisemnej zgody OpenStax Poland.
  • Ten podręcznik jest wydany na licencji Uznanie autorstwa (CC BY), co oznacza, że możesz ponownie wykorzystywać i modyfikować materiał wyłącznie w celach niekomercyjnych, musisz uznać autorstwo OpenStax Poland oraz musisz rozpowszechniać wszelkie utwory zależne na tej samej licencji.
  • Jakikolwiek komercyjny druk tego podręcznika, w tym z wykorzystaniem lokalnej lub niestandardowej drukarni, wymaga zgody OpenStax Poland oraz podania odpowiedniego cytowania.
  • Obrazy, aktywności, testy i podobne elementy tego podręcznika objęte prawami autorskimi OpenStax Poland podlegają tej samej licencji – CC-BY-NC-SA. Mogą być wykorzystywane w celach niekomercyjnych z uznaniem autorstwa. Użycie komercyjne wymaga zgody.
  • Prośby o zgodę: Każdy, kto zamierza włączyć tę treść (w tym tekst, obrazy i inne elementy) do dużych modeli językowych, wykorzystać ją w rozwiązaniach opartych na sztucznej inteligencji, użyć jej komercyjnie (w tym w druku) i/lub ma pytania dotyczące innego przypadku użycia, może skorzystać z naszego formularza wniosku o ponowne wykorzystanie.
Cytowanie i udostępnienia
  • Jeśli rozpowszechniasz tę książkę w formie drukowanej w celach niekomercyjnych, umieść na każdej jej kartce informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/makroekonomia-podstawy/pages/1-wprowadzenie-do-rozdzialu
  • Jeśli rozpowszechniasz całą książkę lub jej fragment w formacie cyfrowym w celach niekomercyjnych, dla każdej strony zawierającej treści OpenStax musisz udostępnić utwór zależny na tej samej licencji CC-BY-NC-SA co oryginał oraz na każdym widoku strony umieścić informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/makroekonomia-podstawy/pages/1-wprowadzenie-do-rozdzialu
Cytowanie

Poniższe informacje zawierają dane potrzebne do utworzenia cytowania w większości głównych stylów (APA, MLA itp.); musisz przeformatować i zorganizować te informacje zgodnie z wymaganiami danego stylu. Jeśli chcesz zacytować tę książkę, skorzystaj z dostępnych narzędzi do tworzenia wpisów bibliograficznych, jak np.: ten.

© 20 maj 2025 OpenStax Poland. Treść książki została wytworzona przez OpenStax na licencji Uznanie autorstwa (CC BY). Nazwa OpenStax Poland i OpenStax, logo OpenStax Poland i OpenStax, okładki OpenStax Poland iOpenStax, nazwa OpenStax CNX oraz OpenStax CNX logo, jak również nazwa i logo Rice University oraz powiązane znaki towarowe i słowne, nie podlegają licencji Creative Commons i wykorzystanie ich jest dozwolone wyłącznie na mocy uprzedniego pisemnego upoważnienia przez Rice University.