Przejdź do treściPrzejdź do informacji o dostępności

Ilustracja 4.1 Stalowa kulka łożyska oświetlona przez laser nie rzuca ostrego, okrągłego cienia. Zamiast tego obserwowana jest seria prążków dyfrakcyjnych, z centralną plamką w środku. Efekt ten, znany jako plamka Poissona, przewidział Augustin Jean Fresnel (1788–1827) jako konsekwencję dyfrakcji fal świetlnych. Jednak, opierając się na zasadach optyki geometrycznej, argumenty przeciwko przewidywaniom Fresnela wysuwał Siméon-Denis Poisson (1781–1840). Źródło: modyfikacja pracy Poissona – Harvard Natural Sciences Lecture Demonstrations

Wstęp

Wyobraźmy sobie monochromatyczną wiązkę światła przechodzącą przez wąski otwór – szczelinę tylko nieco większą niż długość fali światła. Zamiast prostego cienia szczeliny na ekranie widać, że pojawia się obraz interferencyjny, mimo że szczelina jest tylko jedna.

W rozdziale dotyczącym interferencji widzieliśmy, że aby uzyskać interferencję, potrzebne są dwa źródła. Jak więc może powstać obraz interferencyjny, gdy mamy tylko jedną szczelinę? W rozdziale Natura światła dowiedzieliśmy się, że w związku z zasadą Huygensa możemy wyobrazić sobie czoło fali jako równoważne nieskończenie wielu punktowym źródłom fal. Tak więc fala wysyłana ze szczeliny nie może zachowywać się jak pojedyncza fala, ale jak nieskończona liczba fal ze źródeł punktowych. Fale te mogą interferować ze sobą, tworząc obraz interferencyjny przy braku drugiej szczeliny. Zjawisko to nazywa się dyfrakcją.

Innym sposobem zrozumienia tego zjawiska jest uzmysłowienie sobie, że szczelina ma małą, ale skończoną szerokość. W poprzednim rozdziale nieformalnie traktowaliśmy szczeliny jako obiekty mające położenie, lecz pozbawione rozmiaru (o rozmiarze równym zero); szerokości tych szczelin były pomijalne. Gdy szczeliny mają skończone szerokości, każdy punkt wzdłuż otworu może być traktowany jako punktowe źródło światła – fundament zasady Huygensa. Ponieważ w świecie rzeczywistym przyrządy optyczne muszą mieć otwory skończonych rozmiarów (w przeciwnym razie nie mogłoby przechodzić przez nie światło), dyfrakcja odgrywa ważną rolę w sposobie interpretowania danych wyjściowych pochodzących z tych instrumentów optycznych. Nakłada na przykład ograniczenia na naszą zdolność do rozróżniania obrazów lub obiektów. Jest to zagadnienie, o którym będziemy się uczyć w dalszej części tego rozdziału.

Cytowanie i udostępnianie
Ponowne wykorzystanie i redystrybucja tej treści w formacie cyfrowym lub drukowanym:
  • Ten podręcznik nie może być wykorzystywany do trenowania dużych modeli językowych ani w żaden inny sposób przetwarzany przez duże modele językowe lub rozwiązania generatywnej sztucznej inteligencji bez uprzedniej pisemnej zgody OpenStax Poland.
  • Ten podręcznik jest wydany na licencji Uznanie autorstwa (CC BY), co oznacza, że możesz ponownie wykorzystywać i modyfikować materiał wyłącznie w celach niekomercyjnych, musisz uznać autorstwo OpenStax Poland oraz musisz rozpowszechniać wszelkie utwory zależne na tej samej licencji.
  • Jakikolwiek komercyjny druk tego podręcznika, w tym z wykorzystaniem lokalnej lub niestandardowej drukarni, wymaga zgody OpenStax Poland oraz podania odpowiedniego cytowania.
  • Obrazy, aktywności, testy i podobne elementy tego podręcznika objęte prawami autorskimi OpenStax Poland podlegają tej samej licencji – CC-BY-NC-SA. Mogą być wykorzystywane w celach niekomercyjnych z uznaniem autorstwa. Użycie komercyjne wymaga zgody.
  • Prośby o zgodę: Każdy, kto zamierza włączyć tę treść (w tym tekst, obrazy i inne elementy) do dużych modeli językowych, wykorzystać ją w rozwiązaniach opartych na sztucznej inteligencji, użyć jej komercyjnie (w tym w druku) i/lub ma pytania dotyczące innego przypadku użycia, może skorzystać z naszego formularza wniosku o ponowne wykorzystanie.
Cytowanie i udostępnienia
  • Jeśli rozpowszechniasz tę książkę w formie drukowanej w celach niekomercyjnych, umieść na każdej jej kartce informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/fizyka-dla-szk%C3%B3%C5%82-wy%C5%BCszych-tom-3/pages/1-wstep
  • Jeśli rozpowszechniasz całą książkę lub jej fragment w formacie cyfrowym w celach niekomercyjnych, dla każdej strony zawierającej treści OpenStax musisz udostępnić utwór zależny na tej samej licencji CC-BY-NC-SA co oryginał oraz na każdym widoku strony umieścić informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/fizyka-dla-szk%C3%B3%C5%82-wy%C5%BCszych-tom-3/pages/1-wstep
Cytowanie

Poniższe informacje zawierają dane potrzebne do utworzenia cytowania w większości głównych stylów (APA, MLA itp.); musisz przeformatować i zorganizować te informacje zgodnie z wymaganiami danego stylu. Jeśli chcesz zacytować tę książkę, skorzystaj z dostępnych narzędzi do tworzenia wpisów bibliograficznych, jak np.: ten.

© 21 wrz 2022 OpenStax Poland. Treść książki została wytworzona przez OpenStax na licencji Uznanie autorstwa (CC BY). Nazwa OpenStax Poland i OpenStax, logo OpenStax Poland i OpenStax, okładki OpenStax Poland iOpenStax, nazwa OpenStax CNX oraz OpenStax CNX logo, jak również nazwa i logo Rice University oraz powiązane znaki towarowe i słowne, nie podlegają licencji Creative Commons i wykorzystanie ich jest dozwolone wyłącznie na mocy uprzedniego pisemnego upoważnienia przez Rice University.