Przejdź do treściPrzejdź do informacji o dostępności

Podsumowanie

15.1 Ruch harmoniczny

  • Ruch periodyczny to powtarzające się drgania. Czas wykonania jednego pełnego drgnienia to okres T T, liczba drgań na jednostkę czasu definiuje zaś częstotliwość f f. Obie wielkości są związane relacją f = 1 T f = 1 T .
  • Ruch harmoniczny jest ruchem drgającym układu, w którym siła zwrotna zmienia się wraz z przemieszczeniem i działa w kierunku do niego przeciwnym.
  • Maksymalne przemieszczenie to amplituda A A. Dla oscylatora harmonicznego częstość kołowa ω ω, okres drgań T T i ich częstotliwość f f są odpowiednio określone wzorami ω = k / m ω= k / m , T = 2 π m / k T=2π m / k i f = k / m / ( 2 π ) f= k / m /(2π), gdzie m m jest masą klocka a k k – współczynnikiem sprężystości sprężyny.
  • W oscylatorze harmonicznym przemieszczenie jest funkcją czasu określoną wzorem x ( t ) = A cos ⁡ ( 2 π t / T + ϕ ) = A cos ⁡ ( ω t + ϕ ) x(t)=Acos⁡(2πt/T+ϕ)=Acos⁡(ωt+ϕ).
  • Prędkość jest wyrażona relacją v ( t ) = − A ω sin ( ω t + ϕ ) = − v max sin ( ω t + ϕ ) , v ( t ) = − A ω sin ( ω t + ϕ ) = − v max sin ( ω t + ϕ ) , gdzie v m a x = A ω = A k / m v m a x =Aω=A k / m .
  • Przyspieszenie określa wzór a ( t ) = − A ω 2 cos ( ω t + ϕ ) = − a max cos ( ω t + ϕ ) a ( t ) = − A ω 2 cos ( ω t + ϕ ) = − a max cos ( ω t + ϕ ) , gdzie a m a x = A ω 2 = A k / m a m a x =A ω 2 =Ak/m.

15.2 Energia w ruchu harmonicznym

  • Najprostszy rodzaj drgań dotyczy układów, które można opisać prawem Hooke’a: F = − k x F=−kx, gdzie F F jest siłą zwrotną, x x jest przemieszczeniem z położenia równowagi lub deformacją, a k k jest współczynnikiem sprężystości układu.
  • W układzie opisywanym prawem Hooke’a energia potencjalna ciała odkształconego sprężyście wynosi E p s p r = k x 2 / 2 E p s p r =k x 2 /2.
  • Energia całkowita w oscylatorze harmonicznym jest stała w czasie i dzielona pomiędzy energię potencjalną sprężystości i energię kinetyczną:
    E całkowita = 1 2 k x 2 + 1 2 m v 2 = 1 2 k A 2 = const . E całkowita = 1 2 k x 2 + 1 2 m v 2 = 1 2 k A 2 =const.
  • Wartość prędkości jako funkcję położenia dla oscylatora harmonicznego określa zależność:
    | v | = k m ( A 2 − x 2 ) | v | = k m ( A 2 − x 2 )

15.3 Porównanie ruchu harmonicznego z ruchem jednostajnym po okręgu

  • Rozważ dysk o promieniu A A poruszający się ze stałą prędkością kątową ω ω. Punkt na krawędzi dysku porusza się ze stałą prędkością styczną v max = A ω v max = A ω . Rzut promienia na oś x x opisuje wzór x ( t ) = A cos ( ω t + ϕ ) x ( t ) = A cos ( ω t + ϕ ) , gdzie ϕ ϕ jest przesunięciem fazowym. Z kolei składowa x x prędkości stycznej to v ( t ) = − A ω sin ( ω t + ϕ ) v ( t ) = − A ω sin ( ω t + ϕ ) .

15.4 Wahadła

  • Ciało o masie m m zawieszone na nieważkiej nici o długości d d tworzy wahadło matematyczne, którego drgania są ruchem harmonicznym przy amplitudzie kąta nie przekraczającej 15 ∘ 15 ∘ . Okres drgań wahadła opisuje wzór T = 2 π d / g T=2π d / g , gdzie d d jest długością nici a g g – przyspieszeniem ziemskim.
  • Okres drgań wahadła fizycznego można wyznaczyć ze wzoru T = 2 π I / ( m g d ) T=2π I / ( m g d ) , jeśli znamy moment bezwładności. Odległość pomiędzy osią obrotu a środkiem masy wynosi L.
  • Okres drgań wahadła torsyjnego określa wzór T = 2 π I / κ T=2π I / κ , wymagana jest więc znajomość momentu bezwładności wahadła i momentu kierującego drutu.

15.5 Drgania tłumione

  • W oscylatorach harmonicznych tłumionych działają siły niezachowawcze, które powodują dyssypację energii.
  • Tłumienie krytyczne powoduje, że układ możliwie najszybciej, asymptotycznie wraca do położenia równowagi.
  • Układ drgający z tłumieniem podkrytycznym wykonuje drgania wokół położenia równowagi.
  • Układ z tłumieniem nadkrytycznym osiąga stan równowagi wolniej niż ten z tłumieniem krytycznym.

15.6 Drgania wymuszone

  • Częstotliwość własna układu to częstotliwość, w której układ oscyluje swobodnie, o ile nie działa na niego siła wymuszająca ani siły oporu ośrodka.
  • Rezonans w oscylatorze harmonicznym zachodzi pod wpływem periodycznej siły wymuszającej działającej z taką częstotliwością, jak częstotliwość rezonansowa układu. W tych warunkach obserwujemy drgania rezonansowe o dużej amplitudzie.
  • Amplituda drgań wymuszonych w pobliżu rezonansu jest tym wyższa, im słabsze jest tłumienie. Wzrost tłumienia układu powoduje poszerzenie krzywej amplitudowej w odpowiedzi na częstotliwość siły wymuszającej.
Cytowanie i udostępnianie
Ponowne wykorzystanie i redystrybucja tej treści w formacie cyfrowym lub drukowanym:
  • Ten podręcznik nie może być wykorzystywany do trenowania dużych modeli językowych ani w żaden inny sposób przetwarzany przez duże modele językowe lub rozwiązania generatywnej sztucznej inteligencji bez uprzedniej pisemnej zgody OpenStax Poland.
  • Ten podręcznik jest wydany na licencji Uznanie autorstwa (CC BY), co oznacza, że możesz ponownie wykorzystywać i modyfikować materiał wyłącznie w celach niekomercyjnych, musisz uznać autorstwo OpenStax Poland oraz musisz rozpowszechniać wszelkie utwory zależne na tej samej licencji.
  • Jakikolwiek komercyjny druk tego podręcznika, w tym z wykorzystaniem lokalnej lub niestandardowej drukarni, wymaga zgody OpenStax Poland oraz podania odpowiedniego cytowania.
  • Obrazy, aktywności, testy i podobne elementy tego podręcznika objęte prawami autorskimi OpenStax Poland podlegają tej samej licencji – CC-BY-NC-SA. Mogą być wykorzystywane w celach niekomercyjnych z uznaniem autorstwa. Użycie komercyjne wymaga zgody.
  • Prośby o zgodę: Każdy, kto zamierza włączyć tę treść (w tym tekst, obrazy i inne elementy) do dużych modeli językowych, wykorzystać ją w rozwiązaniach opartych na sztucznej inteligencji, użyć jej komercyjnie (w tym w druku) i/lub ma pytania dotyczące innego przypadku użycia, może skorzystać z naszego formularza wniosku o ponowne wykorzystanie.
Cytowanie i udostępnienia
  • Jeśli rozpowszechniasz tę książkę w formie drukowanej w celach niekomercyjnych, umieść na każdej jej kartce informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/fizyka-dla-szk%C3%B3%C5%82-wy%C5%BCszych-tom-1/pages/1-wstep
  • Jeśli rozpowszechniasz całą książkę lub jej fragment w formacie cyfrowym w celach niekomercyjnych, dla każdej strony zawierającej treści OpenStax musisz udostępnić utwór zależny na tej samej licencji CC-BY-NC-SA co oryginał oraz na każdym widoku strony umieścić informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/fizyka-dla-szk%C3%B3%C5%82-wy%C5%BCszych-tom-1/pages/1-wstep
Cytowanie

Poniższe informacje zawierają dane potrzebne do utworzenia cytowania w większości głównych stylów (APA, MLA itp.); musisz przeformatować i zorganizować te informacje zgodnie z wymaganiami danego stylu. Jeśli chcesz zacytować tę książkę, skorzystaj z dostępnych narzędzi do tworzenia wpisów bibliograficznych, jak np.: ten.

© 21 wrz 2022 OpenStax Poland. Treść książki została wytworzona przez OpenStax na licencji Uznanie autorstwa (CC BY). Nazwa OpenStax Poland i OpenStax, logo OpenStax Poland i OpenStax, okładki OpenStax Poland iOpenStax, nazwa OpenStax CNX oraz OpenStax CNX logo, jak również nazwa i logo Rice University oraz powiązane znaki towarowe i słowne, nie podlegają licencji Creative Commons i wykorzystanie ich jest dozwolone wyłącznie na mocy uprzedniego pisemnego upoważnienia przez Rice University.