Rozdział 6
Aby produkować, przedsiębiorstwa muszą zatrudniać pracowników (wykorzystywać kapitał i ziemię), którzy w ten sposób uzyskują dochód (czynniki produkcji są wynagradzane). Swoje wynagrodzenie, równe wartości wytworzonych dóbr i usług, pracownicy (właściciele kapitału i ziemi) przeznaczają na zakupy towarów, które wyprodukowali.
Kiedy konsumenci chcą kupić więcej dóbr i usług, niż jest dostępne na rynku, ceny rosną. Dodatkowe możliwości zysku skłaniają nowe przedsiębiorstwa do wejścia do gałęzi i wyprodukowania dodatkowych towarów (a te, które już funkcjonowały w branży, do zwiększenia produkcji), aby zaspokoić dodatkowy popyt. W ten sposób rośnie podaż.
Wyższe ceny nakładów powodują, że produkcja staje się mniej opłacalna, co zmniejsza podaż. W rezultacie krzywa SAS przesuwa się w górę (inaczej mówiąc: w lewo lub w stronę początku układu współrzędnych).
Równowaga występuje przy takiej wielkości PKB, dla której jest spełniony warunek AD = AS. Niewystarczający popyt globalny jest jednym z czynników powodujących, że równowaga występuje na poziomie PKB niższym od potencjalnego. Innym powodem może być spadek (tj. przesunięcie w górę) podaży globalnej.
Biorąc pod uwagę przyjęte tutaj założenia, cięcia w finansowaniu prac badawczo-rozwojowych powinny ograniczyć tempo wzrostu wydajności czynników wytwórczych. Zgodnie z modelem AD-AS krzywa SAS przesunie się w lewo, co doprowadzi do spadku PKB i wzrostu cen w równowadze oraz najpewniej ograniczy skalę redukcji deficytu.
Wzrost cen akcji sprawia, że ludzie czują się bogatsi, a tym samym – wraz z poprawą ich nastrojów – rośnie konsumpcja. To z kolei przesunie krzywą AD w prawo. Rezultatem jest wzrost wartości PKB i wzrost poziomu cen w stanie równowagi.
Ponieważ import zależy od PKB, to jeśli kraje UE wpadną w recesję, ich PKB i import spadną. W efekcie eksport Polski zmaleje, co można przedstawić jako przesunięcie krzywej AD w lewo prowadzące do zmniejszenia wartości PKB i poziomu cen w Polsce.
Niższe podatki zwiększą konsumpcję lub inwestycje (w zależności od tego, które z nich zostaną obniżone). W efekcie krzywa AD przesuwa się w prawo. A zatem jeśli podatki są obniżane podczas recesji (gdy PKB znajduje się znacznie poniżej poziomu potencjalnego), produkcja rośnie i gospodarka może znaleźć się ponownie na ścieżce wzrostu.
Po otrzymaniu negatywnego komunikatu na temat zmiany cen nieruchomości, stanowiących dla większości osób znaczną część majątku, konsumenci będą przewidywać, że wartość ich domów i mieszkań, a tym samym majątku, zmaleje. Pogorszenie nastrojów konsumentów spowoduje, że będą oni bardziej pesymistycznie patrzeć w przyszłość. W rezultacie wydatki konsumpcyjne się zmniejszą, przesuwając krzywą AD w lewo, co doprowadzi do spadku PKB i niższego poziomu cen. Pozytywny komunikat wywoła efekty odwrotne.
Malejący zasób siły roboczej powoduje przesunięcie krzywej AS w lewo, co prowadzi do niższego PKB i wyższego poziomu cen w równowadze.
Szybszy wzrost gospodarczy w UE zwiększa popyt na amerykański eksport, zmniejszając deficyt handlowy Stanów Zjednoczonych. Zwiększony popyt na amerykański eksport powoduje przesunięcie krzywej AD w prawo, prowadząc do wzrostu PKB (i wyższego poziomu cen). Wyprodukowanie większej liczby dóbr i usług składających się na PKB wymaga większej liczby pracowników, więc zatrudnienie w USA również wzrośnie.
Ekspansywna polityka pieniężna przesuwa krzywą AD w prawo. Im dłuższy jest okres jej wdrażania, tym większa będzie skala tego przesunięcia. W rezultacie PKB, podobnie jak zatrudnienie, rośnie (bezrobocie maleje), analogicznie do poziomu cen. Po osiągnięciu wolumenu produkcji równej potencjalnemu poziomowi PKB dalsza ekspansja monetarna przekładać się będzie wyłącznie na wzrost cen (inflację).
Ponieważ krzywa SAS jest pionowa w obszarze neoklasycznym, spadek popytu globalnego spowoduje obniżenie poziomu cen, ale realny PKB i poziom zatrudnienia nie zmienią się (z wyjątkiem sytuacji, gdy początkowa równowaga była bardzo blisko obszaru pośredniego i właśnie tam gospodarka znajdzie się po spadku popytu globalnego).
Ponieważ krzywa SAS jest pozioma w obszarze keynesowskim, spadek AD powinien doprowadzić do obniżenia się realnego PKB przy stałym poziomie cen.