Rozdział 7
Nie, nie podniesiesz ceny. Twój produkt jest dokładnie taki sam jak produkty wielu innych przedsiębiorstw działających na tym rynku. Jeśli twoja cena jest wyższa niż u konkurencji, klienci przestaną od ciebie kupować i wybiorą produkty oferowane przez inne podmioty. Stracisz całą sprzedaż.
Owszem, to możliwe, jednak wyłącznie wtedy, gdy na rynku tym dominują niezależni kierowcy ciężarówek będący właścicielami tylko jednego samochodu, a nie duże przedsiębiorstwa transportowe. Tacy niezależni przedsiębiorcy są z definicji mali (mają tylko jedną ciężarówkę) i dość liczni. Wszystko, co jest potrzebne, aby dostać się do gałęzi, to ciężarówka (choć nie jest to tani składnik aktywów, jednak nie trzeba go zaraz kupować, można skorzystać z długoterminowego najmu lub leasingu) i odpowiednie prawo jazdy. Aby wyjść z tego biznesu, wystarczy sprzedać ciężarówkę. Wszystkie ciężarówki są zasadniczo takie same, zapewniając transport z punktu A do punktu B. (Zakładamy, że nie mówimy o specjalistycznych pojazdach). Tacy niezależni kierowcy muszą zaakceptować obowiązującą stawkę za swoje usługi (są za mali, aby móc na nią wpływać), więc są również biorcami cen z rynku.
Gdy cena rynkowa rośnie, zwiększa się utarg krańcowy. Przedsiębiorstwo zwiększa wówczas produkcję do punktu, w którym nowa cena zrównuje się z kosztem krańcowym, czyli do poziomu 90.
Jeśli koszt krańcowy przewyższa utarg krańcowy, przedsiębiorstwo zmniejsza swoje zyski wraz z każdą dodatkowo wytworzoną jednostką produkcji. Zysk będzie największy, gdy przedsiębiorstwo obniży produkcję do poziomu, w którym .
Przedsiębiorstwo będzie skłonne dostarczyć mniej jednostek dobra przy każdej cenie. Innymi słowy, indywidualna krzywa podaży przedsiębiorstwa przesuwa się w lewo.
Wraz z postępem technicznym, który przyniesie obniżenie kosztów produkcji, na rynku nastąpi proces dostosowawczy. Postęp techniczny spowoduje wzrost podaży poszczególnych przedsiębiorstw i całego rynku. Istniejące firmy będą przez jakiś czas osiągać większe zyski, co przyciągnie na rynek nowe podmioty. Proces wejścia zostanie wstrzymany, gdy tylko podaż na rynku wystarczająco wzrośnie (zarówno dzięki produkcji istniejących wcześniej, jak nowych firm), tak że zyski wrócą do poziomu zerowego.
Wraz ze wzrostem płac rosną koszty produkcji. Niektóre przedsiębiorstwa zaczną ponosić straty ekonomiczne i zostaną zamknięte. Krzywa podaży będzie przesuwała się w lewo, podnosząc cenę rynkową. Proces ten zakończy się, gdy wszystkie przedsiębiorstwa pozostające na rynku osiągną zerowe zyski ekonomiczne. Rezultatem będzie zmniejszenie produkcji rynkowej.
Konkurencja doskonała nazywana jest tak, ponieważ w równowadze długookresowej jednocześnie osiągane są zarówno efektywność alokacyjna, jak i produkcyjna. Jeśli w ramach danej struktury rynku przedsiębiorstwa znajdujące się w stanie długookresowej równowagi nie minimalizują przeciętnych kosztów całkowitych i/lub nie ustalają ceny równej kosztowi krańcowemu, wówczas albo efektywność alokacyjna, albo produkcyjna (lub obie) nie są osiągane, a zatem rynek nie może być uznany za „doskonały”.
Pomyśl o cenie rynkowej jako o sposobie pomiaru korzyści dla społeczeństwa związanych z zakupem danego dobra. Z kolei o koszcie krańcowym pomyśl jako o koszcie ponoszonym przez społeczeństwo w związku z wytworzenia ostatniej jednostki tego dobra. Jeżeli , wówczas korzyści z wyprodukowania dodatkowych jednostek dobra przewyższają koszty, a więc społeczeństwo odniosłoby korzyści z wytworzenia większej ilości tego dobra. Jeżeli , to społeczne koszty produkcji ostatniej jednostki dobra przewyższają korzyści społeczne, a więc społeczeństwo powinno zmniejszyć produkcję tego dobra. Tylko jeśli , tj. przy warunku stosowanym przez przedsiębiorstwo doskonale konkurencyjne maksymalizujące zysk, koszty i korzyści dla społeczeństwa będą zbilansowane. A zatem takie rozwiązanie przyniesie społeczeństwu największe korzyści.