Przejdź do treściPrzejdź do informacji o dostępnościMenu skrótów klawiszowych
Logo OpenStax
Mikroekonomia – Podstawy

Wprowadzenie do rozdziału

Mikroekonomia – PodstawyWprowadzenie do rozdziału

Menu
Spis treści
  1. Przedmowa
  2. 1 Wstęp do mikroekonomii
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 1.1 Czym jest ekonomia i dlaczego jest ona ważna?
    3. 1.2 Mikroekonomia i Makroekonomia
    4. 1.3 Jak ekonomiści wykorzystują teorie i modele do zrozumienia problemów ekonomicznych
    5. 1.4 Jak zorganizować gospodarkę: przegląd systemów gospodarczych
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Pytania sprawdzające
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
  3. 2 Wybory w świecie rzadkości zasobów
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 2.1 Jak ludzie dokonują wyborów w oparciu o ograniczenia budżetowe
    3. 2.2 Krzywa możliwości produkcyjnych i wybory społeczne
    4. 2.3 Konfrontacja z zastrzeżeniami do podejścia ekonomicznego
    5. Kluczowe pojęcia
    6. Podsumowanie
    7. Pytania sprawdzające
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Problemy
  4. 3 Popyt i podaż
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 3.1 Podaż, popyt i równowaga na rynku dóbr i usług
    3. 3.2 Pozacenowe determinanty popytu i podaży
    4. 3.3 Czteroetapowy proces zmiany ceny i ilości równowagi na rynku
    5. 3.4 Cena maksymalna i cena minimalna
    6. 3.5 Popyt, podaż i efektywność
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Pytania sprawdzające
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Problemy
  5. 4 Elastyczność
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 4.1 Elastyczność cenowa popytu i podaży
    3. 4.2 Skrajne przypadki elastyczności
    4. 4.3 Elastyczność a cena
    5. 4.4 Pozacenowe parametry elastyczności
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Pytania sprawdzające
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Problemy
  6. 5 Wybory konsumenta
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 5.1 Wybory konsumpcyjne
    3. 5.2 Jak zmiany dochodów wpływają na wybory konsumentów
    4. 5.3 Ekonomia behawioralna: inne podejście do wyborów konsumenckich
    5. Kluczowe pojęcia
    6. Podsumowanie
    7. Pytania sprawdzające
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Problemy
  7. 6 Teoria podaży, kosztów i struktur rynku
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 6.1 Koszty całkowite i księgowe, zysk księgowy i zysk ekonomiczny
    3. 6.2 Produkcja w krótkim okresie
    4. 6.3 Koszty w krótkim okresie
    5. 6.4 Produkcja w długim okresie
    6. 6.5 Koszty w długim okresie
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Pytania sprawdzające
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Problemy
  8. 7 Konkurencja doskonała
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 7.1 Specyfika konkurencji doskonałej jako struktury rynku
    3. 7.2 Jak przedsiębiorstwa doskonale konkurencyjne podejmują decyzje o produkcji
    4. 7.3 Decyzje o wejściu i wyjściu w długim okresie
    5. 7.4 Efektywność rynków doskonale konkurencyjnych
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Pytania sprawdzające
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Problemy
  9. 8 Monopol
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 8.1 Jak powstaje monopol: bariery wejścia
    3. 8.2 Jak maksymalizujący zyski monopol ustala produkcję i ceny
    4. Kluczowe pojęcia
    5. Podsumowanie
    6. Pytania sprawdzające
    7. Sprawdź wiedzę
    8. Ćwicz myślenie krytyczne
    9. Problemy
  10. 9 Konkurencja monopolistyczna i oligopol
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 9.1 Konkurencja monopolistyczna
    3. 9.2 Oligopol
    4. Kluczowe pojęcia
    5. Podsumowanie
    6. Pytania sprawdzające
    7. Sprawdź wiedzę
    8. Ćwicz myślenie krytyczne
    9. Problemy
  11. 10 Wprowadzenie do rynku czynników produkcji
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 10.1 Podaż i popyt na rynku pracy
    3. 10.2 Rynek pracy
    4. 10.3 Płace i zatrudnienie na niedoskonale konkurencyjnym rynku pracy
    5. 10.4 Dyskryminacja na rynku pracy
    6. 10.5 Popyt i podaż na rynku finansowym
    7. 10.6 System rynkowy jako efektywny mechanizm informacyjny
    8. Kluczowe pojęcia
    9. Podsumowanie
    10. Pytania sprawdzające
    11. Sprawdź wiedzę
    12. Ćwicz myślenie krytyczne
    13. Problemy
  12. 11 Zawodność rynku – państwo a biznes
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 11.1 Negatywne efekty zewnętrzne związane z problemem zanieczyszczenia środowiska
    3. 11.2 Publiczne sposoby rozwiązania problemu negatywnych efektów zewnętrznych
    4. 11.3 Prywatne sposoby rozwiązania problemu negatywnych efektów zewnętrznych
    5. 11.4 Dlaczego sektor prywatny nie inwestuje dostatecznych środków w innowacje
    6. 11.5 Dobra publiczne 
    7. 11.6 Fuzje przedsiębiorstw
    8. 11.7 Regulacje monopolu naturalnego
    9. 11.8 Problem niedoskonałej informacji i asymetrii informacji
    10. Kluczowe pojęcia
    11. Podsumowanie
    12. Pytania sprawdzające
    13. Sprawdź wiedzę
    14. Ćwicz myślenie krytyczne
    15. Problemy
  13. 12 Wpływ zmian klimatu na rozwój przedsiębiorstw
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 12.1 Zmiany klimatu i ich negatywne konsekwencje
    3. 12.2 Sposoby reakcji na zagrożenia związane z ryzykiem klimatycznym
    4. 12.3 Zrównoważony ład korporacyjny i ESG
    5. Kluczowe pojęcia
    6. Podsumowanie
    7. Pytania sprawdzające
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
  14. A Matematyka zastosowana w tym podręczniku
  15. B Krzywe obojętności
  16. C Wartość zaktualizowana
  17. Rozwiązania zadań
    1. Rozdział 1
    2. Rozdział 2
    3. Rozdział 3
    4. Rozdział 4
    5. Rozdział 5
    6. Rozdział 6
    7. Rozdział 7
    8. Rozdział 8
    9. Rozdział 9
    10. Rozdział 10
    11. Rozdział 11
    12. Rozdział 12
  18. Bibliografia
  19. Skorowidz nazwisk
  20. Skorowidz rzeczowy
  21. Skorowidz terminów obcojęzycznych
Zdjęcie przedstawia pożar, drzewa są zajęte przez płomienie.
Ilustracja 12.1 Palący problem Pożar buszu w Australii na przełomie 2019 i 2020 r. (Źródło: Pixabay)

Cel dydaktyczny rozdziału

Dzięki lekturze tego rozdziału dowiesz się:

  • na czym polegają zmiany klimatyczne
  • jakie mogą być negatywne skutki zmian klimatu
  • w jaki sposób zmiany klimatyczne wpływają na działalność przedsiębiorstw
  • w jaki sposób pryncypia zrównoważonego rozwoju pomagają zaplanować i wdrożyć zieloną transformację przedsiębiorstw
  • czym są zrównoważone produkty finansowe
  • jaką rolę w procesie zielonej transformacji odgrywa sektor finansowy

Do przemyślenia

Uwaga, pożar!

We wrześniu 2019 r. australijskie Biuro Meteorologiczne wydało ostrzeżenie o radykalnym wzroście zagrożenia pożarowego w Nowej Południowej Walii oraz Queenslandzie, gdzie już w latach 2017–2018 panowała susza. W pierwszej połowie roku 2019 opady w tych dwóch stanach były o 50% niższe od wieloletniej średniej, a na niektórych obszarach najniższe od 1900 r. Meteorologów zaalarmowała bardzo niska wilgotność ściółki oraz średnie temperatury wyższe o 10 °C od ubiegłorocznych. Zagrożenie zwiększał jeszcze porywisty wiatr. W takich warunkach zarzewiem pożogi mogło stać się uderzenie pioruna lub przypadkowa iskra. Niestety, ten negatywny scenariusz się ziścił. Już w październiku 2019 r. ogień trawił wiele hektarów buszu. W kolejnych miesiącach żywioł szybko się rozprzestrzeniał, mimo wysiłków tysięcy strażaków, wojska i ludności cywilnej. Według Biura Meteorologicznego był to największy znany pojedynczy pożar we wschodniej Australii w czasie sezonu letniego.

Do marca 2020 ogień pochłonął 19 mln ha buszu, ponad 3 tys. domów i uśmiercił 33 osoby. Zabił też ponad miliard kręgowców (ssaków, ptaków i gadów) oraz trudną do oszacowania, gigantyczną liczbę bezkręgowców (głównie stawonogów). Dym i smog zatruły powietrze. Badacze ustalili, że w ciągu 19 tygodni trwania pożaru nastąpiło 417 nadmiarowych zgonów spowodowanych smogiem, doszło do 1124 hospitalizacji z powodu problemów z układem sercowo-naczyniowym oraz 2027, których przyczyną były problemy z układem oddechowym. Ponadto 1305 osób wymagało interwencji wywołanej nasilonymi objawami astmy.

Wydawać by się mogło, że tak wielka katastrofa naturalna wywoła w Australii ogólnonarodową dyskusję na temat podejścia do paliw kopalnych (kraj ten jest przecież jednym z największych światowych eksporterów węgla kamiennego), zmian klimatycznych i kosztów związanych z dotychczasowym modelem funkcjonowania gospodarki. Właśnie ta problematyka jest przedmiotem rozważań niniejszego rozdziału.

W poprzednim rozdziale przedstawiona została koncepcja negatywnych efektów zewnętrznych, czyli szkód, jakie powoduje działalność pojedynczych osób bądź przedsiębiorstw. Wiemy już, że podmioty wywołujące takie szkody nie ponoszą z ich powodu żadnych kosztów – te są najczęściej przerzucane na całe społeczeństwo. Zmiany klimatyczne są jednym z najważniejszych źródeł negatywnych efektów zewnętrznych. W kolejnych podrozdziałach zastanowimy się nad czynnikami, które zmiany te wywołują, ich najważniejszymi konsekwencjami dla sektora przedsiębiorstw, a także sposobami ograniczenia tych niekorzystnych zjawisk i wyeliminowania negatywnych skutków zmian klimatu.

Na półkuli północnej od 2005 r. widać bardzo wyraźny trend kształtowania się średnich temperatur letnich miesięcy. Lektura raportu europejskiego programu badawczego Copernicus (Copernicus Climate Change Service) nie pozostawia żadnych złudzeń: klimat naszej planety ulega daleko idącym zmianom. Potwierdzeniem tego jest właśnie systematyczny wzrost średnich temperatur. Pomiary wskazują, iż średnia globalna temperatura w 2021 r. było o 0,3 °C wyższa od średniej temperatury notowanej w latach 1991–2020, oraz o 1,1°C–1,2°C wyższa od średnich poziomów z lat 1850–1900. Zacytujmy dyrektora Copernicusa, Carlo Buontempo:

„Rok 2021 był kolejnym rokiem ekstremalnych temperatur, z najgorętszym latem w Europie, falami upałów w basenie Morza Śródziemnego, nie wspominając o bezprecedensowo wysokich temperaturach w Ameryce Północnej”.

Latem 2021 r. można było również zaobserwować intensyfikację negatywnych skutków tych zmian. Wyjątkowo wysokie temperatury w regionie Morza Śródziemnego doprowadziły do licznych pożarów. Na Sycylii termometry wskazały 48,8°C – najwyższą temperaturę w historii pomiarów w Europie. W tym samym czasie inne kraje Starego Kontynentu nękane były przez groźne powodzie, które doprowadziły do śmierci łącznie kilkuset osób oraz do ogromnych strat ekonomicznych. Zdaniem naukowców zmiany klimatu, z którymi mamy do czynienia, zwiększyły ryzyko pojawienia klęsk żywiołowych o ponad 20%.

W tym kontekście wydaje się oczywiste, że zmiany klimatu to jedno z największych wyzwań dla ludzkości w XXI w. Niepodważalne dane naukowe wskazują, że stoimy u progu katastrofy. Niebezpieczne zjawiska pogodowe, takie jak ulewne deszcze, powodzie, huragany, długotrwałe upały i susze, pojawiają się coraz częściej na każdej szerokości geograficznej. Klęski żywiołowe są najbardziej widocznymi, ale oczywiście nie jedynymi konsekwencja zmian klimatu. Spektrum zagrożeń z nimi związanych jest zdecydowanie szersze i dotyka niemal wszystkich sfer życia, w tym oczywiście gospodarki i sektora przedsiębiorstw.

Decyzje obecnie podejmowane przez trzech regulatorów gospodarki (tj. konsumentów, przedsiębiorstwa i państwo) zdeterminowane są dotychczasową ścieżką rozwoju, a konsekwencje tych decyzji zdecydują o sytuacji klimatycznej planety w niedalekiej przyszłości. Dlatego tak ważne jest, żebyśmy wszyscy potrafili redefiniować nasze priorytety. Musimy sobie uświadomić, że wybory podejmowane w sferze konsumpcji (indywidualnej i zbiorowej) oraz produkcji wpływają na przyszłość całej ludzkości.

Decyzje te mogą zapobiec lub przynajmniej ograniczyć skalę przyszłych zmian klimatycznych (działania te nazywane są jako mitygacją), a także dostosować zasady gospodarowania do zmieniającego się klimatu. Stawką jest nie tyle poprawa, co utrzymanie obecnego standardu życia ludzkości. Kluczową rolę mają tu do odegrania przedsiębiorstwa, które – inwestując w nowoczesne technologie, wybierając określone metody produkcji i strukturę asortymentu – mogą nie tylko ograniczyć zużycie surowców, ale także kształtować postawy i wybory konsumenckie. Innymi słowy, bez wprowadzenia zielonej transformacji firm dalszy rozwój globalnej gospodarki nie będzie możliwy.

Do you know how you learn best?
Kinetic by OpenStax offers access to innovative study tools designed to help you maximize your learning potential.
Cytowanie i udostępnianie

Chcesz zacytować, udostępnić albo zmodyfikować treść tej książki? Została ona wydana na licencji Uznanie autorstwa (CC BY) , która wymaga od Ciebie uznania autorstwa OpenStax.

Cytowanie i udostępnienia
  • Jeśli rozpowszechniasz tę książkę w formie drukowanej, umieść na każdej jej kartce informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/mikroekonomia-podstawy/pages/1-wprowadzenie-do-rozdzialu
  • Jeśli rozpowszechniasz całą książkę lub jej fragment w formacie cyfrowym, na każdym widoku strony umieść informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/mikroekonomia-podstawy/pages/1-wprowadzenie-do-rozdzialu
Cytowanie

© 12 wrz 2022 OpenStax. Treść książki została wytworzona przez OpenStax na licencji Uznanie autorstwa (CC BY) . Nazwa OpenStax, logo OpenStax, okładki OpenStax, nazwa OpenStax CNX oraz OpenStax CNX logo nie podlegają licencji Creative Commons i wykorzystanie ich jest dozwolone wyłącznie na mocy uprzedniego pisemnego upoważnienia przez Rice University.