Kluczowe pojęcia
- aktywa (ang. asset)
- w najszerszym znaczeniu są to wszystkie zasoby majątkowe będące własnością przedsiębiorstwa lub osoby fizycznej
- barter (ang. barter)
- wymiana jednego dobra lub usługi na inne bez używania pieniędzy
- bilans (ang. balance sheet)
- dokument księgowy, który stanowi zestawienie aktywów i pasywów
- depozyt na żądanie (ang. demand deposits)
- rachunek bankowy, w Polsce określany jako rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy (ROR), na którym środki są dostępne dla ich właścicieli w każdym momencie, zaś wypłata następuje w bankomacie albo poprzez płatność kartą debetową
- depozyt terminowy (ang. savings deposits)
- konto bankowe, z którego nie można dokonać wypłaty pieniędzy, posługując się kartą debetową lub bankomatową, ale można je wypłacić w banku lub łatwo przelać na ROR, nie tracąc przy tym oprocentowania, które jest naliczane dla całego okresu utrzymywania środków na koncie bankowym
- dywersyfikacja (ang. diversification)
- udzielanie pożyczek lub kredytów podmiotom (gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom) działającym w różnych branżach i na różnych obszarach geograficznych, tak aby zmniejszyć ryzyko negatywnego wpływu wydarzeń w jednej lub kilku branżach na sytuację finansową banku
- gotówka w obiegu (ang. coins and currency in circulation)
- bilon i banknoty znajdujące się w posiadaniu gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, a także w skarbcach banków komercyjnych
- instytucja depozytowa (ang. depository institutions)
- instytucja, która przyjmuje depozyty pieniężne, a następnie wykorzystuje je do udzielania pożyczek
- jednostka rozliczeniowa (ang. unit of account)
- funkcja pieniądza polegająca na tym, że jest on wykorzystywany jako uniwersalny i powszechnie akceptowany sposób mierzenia wartości wszystkich dóbr i usług podlegających transakcjom rynkowym
- kapitał banku (ang. bank capital)
- wartość netto banku
- karta debetowa (ang. debit card))
- instrument finansowy, który jest dyspozycją bezpośredniego i natychmiastowego przelania pieniędzy z konta bankowego użytkownika karty na konto sprzedawcy
- karta kredytowa (ang. credit card))
- instrument finansowy umożliwiający zapłatę za dokonywane zakupy dzięki natychmiastowemu przelewowi pieniędzy z konta firmy wydającej kartę kredytową na konto sprzedawcy; osoba posługująca się kartą kredytową jest zobowiązana do spłaty swojego zadłużenia na koniec okresu bezodsetkowego; jeśli do tego nie dojdzie, środki z karty kredytowej stają się pożyczką krótkoterminową
- koszty transakcyjne (ang. transaction costs)
- koszty związane z dopasowaniem i zawarciem transakcji pomiędzy pożyczkodawcami i pożyczkobiorcami
- lokata terminowa (ang. time deposits)
- kwota na rachunku, jaką deponent zobowiązał się pozostawić w banku na określony czas w zamian za wyższe oprocentowanie, które zostanie w całości utracone, jeśli pieniądze zostaną z lokaty bankowej wypłacone przed terminem zapadalności lokaty
- miernik odroczonych płatności (ang. standard of deferred payment)
- funkcja pieniądza polegająca na tym, że jest on akceptowany jako środek regulowania płatności w przyszłości za zakupy dokonywane obecnie
- mnożnik kreacji pieniądza (ang. money multiplier formula)
- odwrotność stopy rezerw obowiązkowych lub stopy rezerw utrzymywanej w dobrowolny sposób w sektorze bankowym
- niedopasowanie terminów zapadalności aktywów i pasywów (ang. asset-liability time mismatch)
- sytuacja, w której klienci mogą wycofywać swoje depozyty (będące pasywami z punktu widzenia banku) w krótkim okresie, podczas gdy aktywa banku (takie jak pożyczki, kredyty i papiery wartościowe) przynoszą przychód w długim okresie
- pasywa (ang. liability)
- źródła pochodzenia majątku przedsiębiorstwa
- pieniądz (ang. money)
- każde dobro, które spełnia w społeczeństwie cztery funkcje: jest środkiem wymiany, przechowywania wartości (tezauryzacji), jednostką rozrachunkową i miernikiem odroczonych płatności.
- pieniądz fiducjarny
- zob. pieniądz symboliczny
- pieniądz symboliczny (ang. fiat money)
- pieniądz, który nie ma żadnej innej użyteczności poza pełnioną funkcją, podstawą jego wartości jako prawnego środka płatniczego jest gwarancja państwa
- pieniądz towarowy (ang. commodity money)
- dobro trwałe i odporne na zniszczenie, posiadające swoją pierwotną użyteczność, dzięki której jest pożądane i może być wykorzystywane jako powszechnie akceptowany pieniądz
- podaż pieniądza M1 (ang. M1 money supply)
- wąska definicja pieniądza, która obejmuje gotówkę i depozyty na żądanie (w Polsce głównie ROR-y)
- podaż pieniądza M2 (ang. M2 money supply)
- szersza definicja pieniądza, która obejmuje całe M1 oraz depozyty i lokaty terminowe
- podaż pieniądza M3 (ang. M3 money supply)
- najszersza definicja pieniądza, która obejmuje wszystkie elementy wchodzące w skład agregatów M1 i M2, a także operacje z przyrzeczeniem odkupu i dłużne papiery wartościowe z pierwotnym terminem wykupu do dwóch lat włącznie
- podwójna zbieżność zapotrzebowań (ang. double coincidence of wants)
- sytuacja, gdy dwie osoby potrzebują określonych dóbr lub usług, które mogą sobie nawzajem zaoferować
- pośrednik finansowy (ang. financial intermediary)
- instytucja, która działa pomiędzy oszczędzającym, posiadającym aktywa finansowe możliwe do zainwestowania, a podmiotem, który pożycza te aktywa i płaci za nie cenę równą stopie procentowej
- rezerwy (ang. reserves)
- środki pieniężne, które bank trzyma w swoich skarbcach i których nie pożycza ani nie inwestuje w papiery wartościowe
- system płatniczy (ang. payment system)
- mechanizm ułatwiający wymianę dóbr i usług na pieniądze lub inne aktywa finansowe w gospodarce
- środek przechowywania wartości (ang. store of value)
- każde dobro, które pozwala na przechowanie ekonomicznej wartości w czasie, jedna z funkcji pieniądza
- środek wymiany (ang. medium of exchange)
- dobro, które jest powszechnie akceptowane jako sposób zapłaty za dokonywane zakupy, jedna z funkcji pieniądza
- teowy schemat konta (ang. T-account)
- bilans w formacie dwukolumnowym, w kształcie litery T, utworzony przez pionową linię biegnącą przez środek i poziomą linię pod nagłówkami kolumn „Aktywa” i „Pasywa”
- waluty surowcowe
- zob. waluty zabezpieczone surowcami
- waluty zabezpieczone surowcami (ang. commodity-backed currencies)
- pieniądz papierowy, którego wartość jest oparta na kruszcu lub innych surowcach; posiadacz takich banknotów może je w dowolnym momencie wymienić na kruszec lub towar stanowiący ich zabezpieczenie
- wartość netto (ang. net worth)
- nadwyżka wartości aktywów nad kwotą pasywów