Przejdź do treściPrzejdź do informacji o dostępnościMenu skrótów klawiszowych
Logo OpenStax
Makroekonomia - Podstawy

13.3 Jak dług publiczny wpływa na oszczędności prywatne

Makroekonomia - Podstawy13.3 Jak dług publiczny wpływa na oszczędności prywatne

Spis treści
  1. Przedmowa
  2. 1 Wstęp do makroekonomii
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 1.1 PKB, czyli jak mierzyć kondycję gospodarki?
    3. 1.2 Przeliczanie wartości nominalnych na realne
    4. 1.3 Śledzenie zmian realnego PKB w czasie
    5. 1.4 Porównywanie PKB w różnych krajach
    6. 1.5 Czy za pomocą PKB można zmierzyć dobrobyt?
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Pytania sprawdzające
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Problemy
  3. 2 Wzrost gospodarczy
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 2.1 Współczesny wzrost gospodarczy
    3. 2.2 Wydajność pracy a wzrost gospodarczy
    4. 2.3 Czynniki wzrostu gospodarczego
    5. 2.4 Konwergencja dochodowa
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Pytania sprawdzające
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Problemy
  4. 3 Bezrobocie
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 3.1 W jaki sposób ekonomiści definiują i obliczają stopę bezrobocia 
    3. 3.2 Zmiany poziomu bezrobocia
    4. 3.3 Przyczyny bezrobocia w krótkim okresie
    5. 3.4 Przyczyny bezrobocia w długim okresie
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Pytania sprawdzające
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Problemy
  5. 4 Inflacja
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 4.1 Pomiar inflacji
    3. 4.2 Jak mierzyć zmianę kosztów utrzymania?
    4. 4.3 Zmiany inflacji na świecie
    5. 4.4 Zamieszanie wokół inflacji
    6. 4.5 Indeksacja i jej ograniczenia
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Pytania sprawdzające
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Problemy
  6. 5 Handel zagraniczny i przepływy kapitałowe
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 5.1 Obliczanie bilansu handlowego
    3. 5.2 Bilans handlowy w kontekście historycznym
    4. 5.3 Bilans handlowy i przepływy kapitału
    5. 5.4 Tożsamość krajowych oszczędności i inwestycji
    6. 5.5 Czy deficyt handlowy ma jakieś zalety?
    7. 5.6 Różnica między saldem bilansu handlowego a poziomem wymiany handlowej
    8. Kluczowe pojęcia
    9. Podsumowanie
    10. Pytania sprawdzające
    11. Sprawdź wiedzę
    12. Ćwicz myślenie krytyczne
    13. Problemy
  7. 6 Makroekonomiczne krzywe popytu i podaży
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 6.1 Popyt i podaż z perspektywy makroekonomicznej
    3. 6.2 Model popytu globalnego i podaży globalnej (AD-AS)
    4. 6.3 Przesunięcie krzywej podaży globalnej 
    5. 6.4 Przesunięcie krzywej popytu globalnego
    6. 6.5 Jak model AD-AS wyjaśnia tempo wzrostu gospodarczego, stopę bezrobocia i zmiany inflacji
    7. 6.6 Prawa Keynesa i Saya w modelu AD-AS
    8. Kluczowe pojęcia
    9. Podsumowanie
    10. Pytania sprawdzające
    11. Sprawdź wiedzę
    12. Ćwicz myślenie krytyczne
    13. Problemy
  8. 7 Model keynesowski
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 7.1 Popyt globalny w modelu keynesowskim
    3. 7.2 Najważniejsze elementy modelu keynesowskiego
    4. 7.3 Krzywa Phillipsa
    5. 7.4 Funkcjonowanie rynku z perspektywy keynesowskiej
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Pytania sprawdzające
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
  9. 8 Model neoklasyczny
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 8.1 Podstawy podejścia neoklasycznego
    3. 8.2 Wpływ podejścia neoklasycznego na politykę fiskalną i pieniężną
    4. 8.3 Poszukiwanie równowagi między modelem keynesowskim a neoklasycznym
    5. Kluczowe pojęcia
    6. Podsumowanie
    7. Pytania sprawdzające
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Problemy
  10. 9 Pieniądz i system bankowy
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 9.1 Definicja pieniądza i jego funkcji
    3. 9.2 Agregaty pieniężne M1, M2 i M3
    4. 9.3 Funkcje banków
    5. 9.4 Jak banki kreują pieniądz
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Pytania sprawdzające
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Problemy
  11. 10 Bank centralny i polityka monetarna
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 10.1 Zadania banku centralnego
    3. 10.2 Jak bank centralny wprowadza politykę pieniężną
    4. 10.3 Wpływ polityki pieniężnej na sytuację w gospodarce
    5. 10.4 Pułapki polityki pieniężnej
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Pytania sprawdzające
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Problemy
  12. 11 Bilans płatniczy i kursy walutowe
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 11.1 Jak działają rynki walutowe
    3. 11.2 Przesunięcia krzywych popytu i podaży na rynkach walutowych
    4. 11.3 Skutki makroekonomiczne zmian kursów walutowych
    5. 11.4 Polityki kursowe
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Pytania sprawdzające
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Problemy
  13. 12 Polityka fiskalna
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 12.1 Wydatki państwa
    3. 12.2 Deficyt i dług publiczny
    4. 12.3 Dyskrecjonalna polityka fiskalna wykorzystywana do walki z recesją, bezrobociem i inflacją
    5. 12.4 Automatyczne stabilizatory koniunktury
    6. 12.5 Realne wyzwania wykorzystywania dyskrecjonalnej polityki fiskalnej
    7. 12.6 Polityka zrównoważonego budżetu: za i przeciw
    8. Kluczowe pojęcia
    9. Podsumowanie
    10. Pytania sprawdzające
    11. Sprawdź wiedzę
    12. Ćwicz myślenie krytyczne
    13. Problemy
  14. 13 Wpływ polityki fiskalnej na gospodarkę
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 13.1 Wpływ długu publicznego na bilans handlowy i inwestycje
    3. 13.2 Polityka fiskalna a bilans handlowy
    4. 13.3 Jak dług publiczny wpływa na oszczędności prywatne
    5. 13.4 Polityka fiskalna, inwestycje i wzrost gospodarczy
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Pytania sprawdzające
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Problemy
  15. 14 Ekonomia rozwoju - zróżnicowanie polityki ekonomicznej na świecie
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 14.1 Zróżnicowanie gospodarek na świecie
    3. 14.2 Wzrost poziomu życia
    4. 14.3 Przyczyny bezrobocia na świecie
    5. 14.4 Przyczyny inflacji w różnych krajach i regionach
    6. 14.5 Obawy dotyczące pogorszenia konkurencyjności międzynarodowej
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Pytania sprawdzające
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Problemy
  16. 15 Teoria handlu międzynarodowego
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 15.1 Przewaga absolutna i komparatywna
    3. 15.2 Co się stanie, gdy kraj ma przewagę absolutną w produkcji wszystkich dóbr?
    4. 15.3 Handel wewnątrzgałęziowy między podobnymi gospodarkami
    5. 15.4 Korzyści z ograniczenia barier w handlu międzynarodowym
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Pytania sprawdzające
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Problemy
  17. 16 Globalizacja i protekcjonizm
    1. Wprowadzenie do rozdziału
    2. 16.1 Protekcjonizm: pośrednia subwencja od konsumentów dla producentów
    3. 16.2 Handel międzynarodowy i jego wpływ na miejsca pracy, płace i warunki pracy
    4. 16.3 Argumenty na rzecz ograniczenia importu
    5. 16.4 Jak rządy wdrażają politykę handlową: globalnie, regionalnie i na szczeblu krajowym
    6. 16.5 Kompromisy w polityce handlowej
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Pytania sprawdzające
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Problemy
  18. A Matematyka zastosowana w tym podręczniku
  19. B Model dochodowo-wydatkowy
  20. Rozwiązania zadań
    1. Rozdział 1
    2. Rozdział 2
    3. Rozdział 3
    4. Rozdział 4
    5. Rozdział 5
    6. Rozdział 6
    7. Rozdział 7
    8. Rozdział 8
    9. Rozdział 9
    10. Rozdział 10
    11. Rozdział 11
    12. Rozdział 12
    13. Rozdział 13
    14. Rozdział 14
    15. Rozdział 15
    16. Rozdział 16
  21. Bibliografia
  22. Skorowidz nazwisk
  23. Skorowidz rzeczowy
  24. Skorowidz terminów obcojęzycznych

Cel dydaktyczny

Po przeczytaniu tego podrozdziału będziesz w stanie:

  • Wykorzystać równoważność ricardiańską (teorię Ricardo) do oceny, w jaki sposób zadłużenie państwa wpływa na prywatne oszczędności
  • Zilustrować równoważność ricardiańską na wykresie

Zmiana salda budżetu państwa może wpłynąć na prywatne oszczędności. Wyobraź sobie, że ludzie obserwują stan finansów publicznych i odpowiednio dostosowują do niego swoje oszczędności. Na przykład ilekroć rząd ma deficyt budżetowy, ludzie mogą rozumować w ten sposób: „Cóż, wyższy deficyt budżetowy oznacza, że w przyszłości będę po prostu płacić większe podatki, aby spłacić zadłużenie państwa, więc zacznę oszczędzać już teraz”. Jeśli rząd osiąga nadwyżkę budżetową, ludzie mogą pomyśleć: „Przy nadwyżce budżetowej (lub niskim deficycie budżetowym) stopy procentowe spadają, więc oszczędzanie jest mniej atrakcyjne. Co więcej, kraj dysponujący nadwyżką budżetową będzie mógł w przyszłości pozwolić sobie na obniżkę podatków. Nie będę teraz zawracać sobie głowy oszczędzaniem”.

Teoria, że racjonalnie działające gospodarstwa domowe mogą dostosowywać swoje oszczędności do sytuacji sektora publicznego (salda budżetu państwa), jest znana jako równoważność ricardiańska (ekwiwalencja) (ang. Ricardian equivalence). Idea ta ma naukowe korzenie w pracach słynnego ekonomisty Davida Ricardo (1772–1823). Jeśli równoważność ricardiańska jest całkowicie prawdziwa, to w równaniu przedstawiającym tożsamość oszczędności i inwestycji każda zmiana salda budżetu państwa będzie całkowicie zrekompensowana odpowiednią zmianą oszczędności prywatnych. W rezultacie zmiany zadłużenia państwa nie będą miały żadnego wpływu ani na inwestycje w kapitał rzeczowy, ani na bilans handlowy.

W rzeczywistości sektor prywatny tylko czasami i jedynie częściowo dostosowuje swoje oszczędności do salda budżetu państwa. Ilustracja 13.6 pokazuje saldo budżetu USA oraz stopę prywatnych oszczędności (obejmującą zarówno gospodarstwa domowe, jak i przedsiębiorstwa) po roku 1980. Związek między tymi wielkościami nie jest wcale oczywisty. Na przykład w połowie lat 80. XX w. deficyt budżetu państwa był dość duży, ale nie nastąpił odpowiadający mu wzrost prywatnych oszczędności. Kiedy jednak pod koniec lat 90. XX w. pojawiła się nadwyżka budżetowa, nastąpił równoczesny spadek prywatnych oszczędności. Gdy deficyty budżetowe w latach 2008–2009 stały się bardzo duże, można było dostrzec pewne oznaki wzrostu oszczędności. Badania empiryczne obejmujące gospodarkę Stanów Zjednoczonych sugerują, że wzrostowi zadłużenia państwa o 1 dolara towarzyszy wzrost prywatnych oszczędności o ok. 30 centów. Podobne wnioski wynikają z analizy przeprowadzonej przez Bank Światowy pod koniec lat 90. XX w. na danych obejmujących budżety państwa i prywatne oszczędności w wielu krajach na całym świecie.

Wykres pokazuje, że zadłużenie państwa i inwestycje prywatne czasami zmieniają się w tym samym kierunku, ale bywa i tak, że związek pomiędzy nimi nie odzwierciedla równoważności ricardiańskiej. Na przykład w latach 1980–1984 deficyt budżetu państwa w USA spadł z 5% PKB do 2% PKB, a oszczędności prywatne brutto zmniejszyły się w tym samym okresie z 22% PKB do 20% PKB. W 2014 r. oszczędności prywatne brutto stanowiły ok. 20% PKB, zaś deficyt budżetowy zbliżył się do 3% PKB.
Ilustracja 13.6 Deficyt budżetu państwa i prywatne oszczędności w Stanach Zjednoczonych Ekwiwalencja ricardiańska sugeruje, że dodatkowe oszczędności prywatne równoważą każdy wzrost zadłużenia państwa, a spadek oszczędności prywatnych kompensuje spadek zadłużenia państwa. Okazuje się, że teoria ta tylko czasami jest prawdziwa. (Źródło: Bureau of Economic Analysis and Federal Reserve Economic Data).

Oszczędności prywatne do pewnego stopnia rosną, gdy państwo boryka się z wysokimi deficytami budżetowymi, a zmniejszają się, gdy deficyt maleje lub pojawia się nadwyżka budżetowa. Jednak prywatne oszczędności nie kompensują w pełni negatywnych skutków zadłużenia państwa. Ponadto efekty kompensacji mogą znacznie się różnić w zależności od kraju i okresu analizy.

Jeśli wzrost deficytu budżetowego jest finansowany przez międzynarodowych inwestorów finansowych, wówczas deficytowi budżetowemu może towarzyszyć deficyt handlowy. W niektórych krajach takie deficyty bliźniacze (ang. twin deficits) doprowadziły do sytuacji, że międzynarodowi inwestorzy finansowi najpierw przekazywali pieniądze do innego kraju, powodując aprecjację jego waluty, a następnie wycofywali swoje fundusze, przyczyniając się do spadku jej wartości i kryzysu finansowego.

Cytowanie i udostępnianie

Chcesz zacytować, udostępnić albo zmodyfikować treść tej książki? Została ona wydana na licencji Uznanie autorstwa (CC BY) , która wymaga od Ciebie uznania autorstwa OpenStax.

Cytowanie i udostępnienia
  • Jeśli rozpowszechniasz tę książkę w formie drukowanej, umieść na każdej jej kartce informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/makroekonomia-podstawy/pages/1-wprowadzenie-do-rozdzialu
  • Jeśli rozpowszechniasz całą książkę lub jej fragment w formacie cyfrowym, na każdym widoku strony umieść informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/makroekonomia-podstawy/pages/1-wprowadzenie-do-rozdzialu
Cytowanie

© 19 paź 2023 OpenStax. Treść książki została wytworzona przez OpenStax na licencji Uznanie autorstwa (CC BY) . Nazwa OpenStax, logo OpenStax, okładki OpenStax, nazwa OpenStax CNX oraz OpenStax CNX logo nie podlegają licencji Creative Commons i wykorzystanie ich jest dozwolone wyłącznie na mocy uprzedniego pisemnego upoważnienia przez Rice University.