Kluczowe pojęcia
- uznaniowa polityka fiskalna
- zob. dyskrecjonalna polityka fiskalna
- automatyczne stabilizatory koniunktury (ang. automatic stabilizers)
- zmiany podatków i wydatków państwa, które nie wymagają podejmowania decyzji przez decydentów politycznych, a skutkują zmniejszeniem tempa spadku popytu globalnego podczas spowolnienia gospodarczego i recesji oraz ograniczeniem dynamiki wzrostu popytu globalnego, gdy gospodarka znajduje się w fazie ożywienia
- budżet strukturalny (ang. standardized employment budget)
- saldo budżetu państwa, które wystąpiłoby w danym roku, gdyby gospodarka produkowała na poziomie potencjalnego PKB
- budżet zrównoważony (ang. balanced budget)
- sytuacja, gdy wydatki państwa są równe dochodom budżetowym
- deficyt budżetowy (ang. budget deficit)
- sytuacja, gdy wydatki państwa są większe niż dochody budżetowe
- dług publiczny (ang. national debt, public debt)
- całkowita skumulowana kwota środków, którą rząd pożyczył i jeszcze nie spłacił; inaczej mówiąc, skumulowana wartość sald budżetowych z przeszłości
- dyskrecjonalna polityka fiskalna (ang. discretionary fiscal policy)
- polityka fiskalna wpływająca na popyt globalny, która polega na ustanowieniu przez rząd nowego prawa wyraźnie zmieniającego podatki lub poziom wydatków państwa
- ekspansywna polityka fiskalna (ang. expansionary fiscal policy)
- polityka fiskalna, która zwiększa popyt globalny poprzez wzrost wydatków państwa i/lub obniżkę podatków
- krańcowa stawka podatkowa (ang. marginal tax rate)
- stopa podatkowa, która odnosi się do kolejnej uzyskanej jednostki dochodu
- nadwyżka budżetowa (ang. budget surplus)
- sytuacja, gdy wydatki państwa są mniejsze niż dochody budżetowe
- opóźnienie efektów (ang. implementation lag)
- okres potrzebny na przekazanie funduszy na realizację polityki fiskalnej do odpowiednich agencji rządowych w celu wdrożenia programów wydatkowych państwa
- opóźnienie w rozpoznaniu (ang. recognition lag)
- okres, jaki mija od momentu rozpoczęcia recesji do chwili, kiedy politycy gospodarczy i ekonomiści zdają sobie z tego sprawę
- opóźnienie w zastosowaniu (ang. legislative lag)
- okres niezbędny na uchwalenie ustaw dotyczących danych programów fiskalnych
- podatek akcyzowy (ang. excise tax)
- rodzaj selektywnego podatku pośredniego nakładanego na niektóre, ściśle określone ustawowo produkty konsumpcyjne, np. paliwa silnikowe, papierosy lub alkohol
- podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) (ang. individual income tax, personal income tax)
- podatek od dochodu (we wszystkich formach) uzyskiwanego przez osoby fizyczne
- podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) (ang. corporate income tax)
- podatek nakładany na zyski przedsiębiorstw
- podatek od spadków i darowizn (ang. estate and gift tax)
- podatek nakładany na kwoty dziedziczone w spadku lub przekazywane w postaci darowizn przez osoby fizyczne lub prawne innym podmiotom
- podatek progresywny (ang. progressive tax)
- podatek, w którym osoby o wyższych dochodach płacą w postaci podatków większą ich część niż osoby o niskich dochodach
- podatek proporcjonalny (ang. proportional tax)
- podatek, w którym każda osoba, niezależnie od poziomu zarobków, przeznacza na podatki taki sam odsetek uzyskiwanego dochodu
- podatek regresywny (ang. regressive tax)
- podatek, w którym osoby o wyższych dochodach płacą w postaci podatków mniejszą ich część niż osoby o niskich dochodach
- restrykcyjna polityka fiskalna (ang. contractionary fiscal policy)
- polityka fiskalna, która zmniejsza popyt globalny poprzez cięcia wydatków państwa i/lub podwyżki podatków
- wypieranie (ang. crowding out)
- mechanizm, w ramach którego większe wydatki państwa i jego większe zapotrzebowanie na pożyczki powodują wzrost stóp procentowych i w konsekwencji spadek inwestycji prywatnych oraz konsumpcji gospodarstw domowych