Przejdź do treściPrzejdź do informacji o dostępności

Kluczowe pojęcia

Antyoksydanty
związki (np. witaminy A, C, E) neutralizujące wolne rodniki i opóźniające procesy starzenia się skóry i tkanek.
Białko
makroskładnik niezbędny do budowy i regeneracji mięśni oraz skóry, kluczowy w prewencji sarkopenii.
CRP (Białko C-reaktywne)
marker stanu zapalnego w organizmie, pomocny w monitorowaniu procesów chorobowych układu mięśniowo-szkieletowego.
Densytometria (DXA)
badanie obrazowe służące do oceny gęstości mineralnej kości i diagnostyki osteoporozy.
Fluor
pierwiastek wzmacniający szkliwo zębów i strukturę kości, stosowany w profilaktyce próchnicy.
Kolagen
podstawowe białko strukturalne skóry i tkanki łącznej, odpowiedzialne za elastyczność i regenerację tkanek.
Kwasy tłuszczowe omega-3
niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe o działaniu przeciwzapalnym, wspierające zdrowie stawów i skóry.
Mini Nutritional Assessment (MNA)
narzędzie oceniające ryzyko niedożywienia u osób starszych na podstawie wywiadu żywieniowego i wskaźników antropometrycznych.
Odleżyny
uszkodzenia skóry i tkanek głębokich wynikające z długotrwałego ucisku, częste u osób unieruchomionych i niedożywionych.
Osteoporoza
choroba charakteryzująca się zmniejszoną gęstością mineralną kości, zwiększająca ryzyko złamań.
ROM (Range of Motion)
zakres ruchomości stawów, oceniający sprawność układu mięśniowo-szkieletowego.
Sarkopenia
związana z wiekiem utrata masy i siły mięśniowej, prowadząca do pogorszenia sprawności fizycznej.
Skala Morse’a
narzędzie oceniające ryzyko upadków u pacjentów hospitalizowanych.
Skóra
największy narząd organizmu, pełniący funkcje ochronne, regulacyjne i sensoryczne; obejmuje również włosy, paznokcie oraz gruczoły skórne.
Spastyczność
patologiczne wzmożenie napięcia mięśniowego, często wynikające z uszkodzeń układu nerwowego.
Test namiotowatości skóry
badanie sprawdzające nawodnienie organizmu poprzez ocenę elastyczności skóry.
Układ mięśniowo-szkieletowy
złożony system kości, mięśni, więzadeł i ścięgien odpowiedzialny za utrzymanie postawy ciała, ruch i ochronę narządów wewnętrznych.
Witamina C
witamina niezbędna do syntezy kolagenu i gojenia ran, wspiera także odporność skóry na uszkodzenia.
Witamina D
związek niezbędny do utrzymania gospodarki wapniowo-fosforanowej, wspierający mineralizację kości i funkcje mięśni.
Cytowanie i udostępnianie
Ponowne wykorzystanie i redystrybucja tej treści w formacie cyfrowym lub drukowanym:
  • Ten podręcznik nie może być wykorzystywany do trenowania dużych modeli językowych ani w żaden inny sposób przetwarzany przez duże modele językowe lub rozwiązania generatywnej sztucznej inteligencji bez uprzedniej pisemnej zgody OpenStax Poland.
  • Ten podręcznik jest wydany na licencji Uznanie autorstwa (CC BY), co oznacza, że możesz ponownie wykorzystywać i modyfikować materiał wyłącznie w celach niekomercyjnych, musisz uznać autorstwo OpenStax Poland oraz musisz rozpowszechniać wszelkie utwory zależne na tej samej licencji.
  • Jakikolwiek komercyjny druk tego podręcznika, w tym z wykorzystaniem lokalnej lub niestandardowej drukarni, wymaga zgody OpenStax Poland oraz podania odpowiedniego cytowania.
  • Obrazy, aktywności, testy i podobne elementy tego podręcznika objęte prawami autorskimi OpenStax Poland podlegają tej samej licencji – CC-BY-NC-SA. Mogą być wykorzystywane w celach niekomercyjnych z uznaniem autorstwa. Użycie komercyjne wymaga zgody.
  • Prośby o zgodę: Każdy, kto zamierza włączyć tę treść (w tym tekst, obrazy i inne elementy) do dużych modeli językowych, wykorzystać ją w rozwiązaniach opartych na sztucznej inteligencji, użyć jej komercyjnie (w tym w druku) i/lub ma pytania dotyczące innego przypadku użycia, może skorzystać z naszego formularza wniosku o ponowne wykorzystanie.
Cytowanie i udostępnienia
  • Jeśli rozpowszechniasz tę książkę w formie drukowanej w celach niekomercyjnych, umieść na każdej jej kartce informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/zywienie/pages/1-wprowadzenie
  • Jeśli rozpowszechniasz całą książkę lub jej fragment w formacie cyfrowym w celach niekomercyjnych, dla każdej strony zawierającej treści OpenStax musisz udostępnić utwór zależny na tej samej licencji CC-BY-NC-SA co oryginał oraz na każdym widoku strony umieścić informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/zywienie/pages/1-wprowadzenie
Cytowanie

Poniższe informacje zawierają dane potrzebne do utworzenia cytowania w większości głównych stylów (APA, MLA itp.); musisz przeformatować i zorganizować te informacje zgodnie z wymaganiami danego stylu. Jeśli chcesz zacytować tę książkę, skorzystaj z dostępnych narzędzi do tworzenia wpisów bibliograficznych, jak np.: ten.

  • Autorzy: Iwona Bodys-Cupak, dr hab. n. o zdr., Anna Felińczak, dr n. med., Iwona Malinowska-Lipień, dr hab., Monika Michalak, dr n. o zdr., Mirosława Noppenberg, dr n. o zdr., ​​Lucyna Płaszewska-Żywko, dr n. med., Lucyna Ścisło, dr hab. n. med. i n. o zdr., Emerald Charity Bilbrew, Jody Vogelzang, Kelli Whittington
  • Wydawca/strona internetowa: OpenStax Poland
  • Tytuł książki: Pielęgniarstwo. Żywienie w wybranych stanach klinicznych
  • Data publikacji: 1 paź 2025
  • Miejscowość: Warszawa
  • URL książki: https://openstax.org/books/zywienie/pages/1-wprowadzenie
  • URL fragmentu: https://openstax.org/books/zywienie/pages/10-kluczowe-pojecia

© 16 wrz 2025 OpenStax Poland. Treść książki została wytworzona przez OpenStax na licencji Uznanie autorstwa (CC BY). Nazwa OpenStax Poland i OpenStax, logo OpenStax Poland i OpenStax, okładki OpenStax Poland iOpenStax, nazwa OpenStax CNX oraz OpenStax CNX logo, jak również nazwa i logo Rice University oraz powiązane znaki towarowe i słowne, nie podlegają licencji Creative Commons i wykorzystanie ich jest dozwolone wyłącznie na mocy uprzedniego pisemnego upoważnienia przez Rice University.