Przejdź do treściPrzejdź do informacji o dostępności
OpenStax Logo
Psychologia

Kluczowe pojęcia

PsychologiaKluczowe pojęcia
  1. Przedmowa
  2. 1. Wstęp do psychologii
    1. Wprowadzenie
    2. 1.1 Czym jest psychologia
    3. 1.2 Historia psychologii
    4. 1.3 Psychologia współczesna
    5. 1.4 Kariera zawodowa psychologa
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  3. 2. Prowadzenie badań
    1. Wprowadzenie
    2. 2.1 Dlaczego badania są ważne?
    3. 2.2 Metody badawcze
    4. 2.3 Analiza wyników
    5. 2.4 Etyka
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  4. 3. Biopsychologia
    1. Wprowadzenie
    2. 3.1 Genetyka człowieka
    3. 3.2 Komórki układu nerwowego
    4. 3.3 Składowe układu nerwowego
    5. 3.4 Mózg i rdzeń kręgowy
    6. 3.5 Układ hormonalny
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Rozwijaj się
  5. 4. Stany świadomości
    1. Wprowadzenie
    2. 4.1 Czym jest świadomość?
    3. 4.2 Rola snu
    4. 4.3 Fazy snu
    5. 4.4 Zaburzenia snu
    6. 4.5 Używanie substancji psychoaktywnych
    7. 4.6 Inne stany świadomości
    8. Kluczowe pojęcia
    9. Podsumowanie
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Rozwijaj się
  6. 5. Wrażenia zmysłowe i spostrzeganie
    1. Wprowadzenie
    2. 5.1 Czym różnią się wrażenia zmysłowe i spostrzeganie
    3. 5.2 Fale i długości fal
    4. 5.3 Wzrok
    5. 5.4 Słuch
    6. 5.5 Inne zmysły
    7. 5.6 Zasady postrzegania w psychologii Gestalt
    8. Kluczowe pojęcia
    9. Podsumowanie
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Rozwijaj się
  7. 6. Uczenie się
    1. Wprowadzenie
    2. 6.1 Na czym polega proces uczenia się?
    3. 6.2 Warunkowanie klasyczne
    4. 6.3 Warunkowanie sprawcze
    5. 6.4 Uczenie się przez obserwację (modelowanie)
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  8. 7. Myślenie i inteligencja
    1. Wprowadzenie
    2. 7.1 Czym jest poznanie?
    3. 7.2 Język
    4. 7.3 Rozwiązywanie problemów
    5. 7.4 Czym jest inteligencja i twórczość?
    6. 7.5 Pomiar inteligencji
    7. 7.6 Źródła inteligencji
    8. Kluczowe pojęcia
    9. Podsumowanie
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Rozwijaj się
  9. 8. Pamięć
    1. Wprowadzenie
    2. 8.1 Jak działa pamięć
    3. 8.2 Obszary mózgu zaangażowane w procesy pamięciowe
    4. 8.3 Kłopoty z pamięcią
    5. 8.4 Sposoby na poprawę pamięci
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  10. 9. Psychologia rozwojowa
    1. Wprowadzenie
    2. 9.1 Co to jest psychologia rozwojowa?
    3. 9.2 Teorie psychologii rozwojowej
    4. 9.3 Stadia rozwoju
    5. 9.4 Kres życia
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  11. 10. Emocje i motywacje
    1. Wprowadzenie
    2. 10.1 Emocje
    3. 10.2 Biologia emocji
    4. 10.3 Motywacja
    5. 10.4 Sfera seksualna
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  12. 11. Osobowość
    1. Wprowadzenie
    2. 11.1 Czym jest osobowość?
    3. 11.2 Freud i perspektywa psychodynamiczna
    4. 11.3 Neofreudyści: Adler, Erikson, Jung i Horney
    5. 11.4 Podejście poznawcze
    6. 11.5 Podejścia humanistyczne
    7. 11.6 Teorie cech
    8. 11.7 Socjobiologiczna koncepcja osobowości
    9. 11.8 Kulturowe uwarunkowania osobowości
    10. 11.9 Temperament
    11. 11.10 Ocena osobowości
    12. Kluczowe pojęcia
    13. Podsumowanie
    14. Sprawdź wiedzę
    15. Ćwicz myślenie krytyczne
    16. Rozwijaj się
  13. 12. Psychologia społeczna
    1. Wprowadzenie
    2. 12.1 Czym zajmuje się psychologia społeczna?
    3. 12.2 Atrybucje
    4. 12.3 Role i normy społeczne
    5. 12.4 Postawy i ich zmiana
    6. 12.5 Konformizm, zgodność, posłuszeństwo
    7. 12.6 Uprzedzenia i dyskryminacja
    8. 12.7 Agresja
    9. 12.8 Zachowania pomocne
    10. 12.9 Tworzenie relacji
    11. Kluczowe pojęcia
    12. Podsumowanie
    13. Sprawdź wiedzę
    14. Ćwicz myślenie krytyczne
    15. Rozwijaj się
  14. 13. Psychologia pracy i organizacji
    1. Wprowadzenie
    2. 13.1 Dopasowanie człowiek–organizacja
    3. 13.2 Postawy wobec organizacji i relacje w pracy
    4. 13.3 Stres w pracy
    5. 13.4 Motywacja do pracy
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  15. 14. Stres
    1. Wprowadzenie
    2. 14.1 Czym jest stres?
    3. 14.2 Stresory
    4. 14.3 Stres a choroby
    5. 14.4 Kontrolowanie stresu
    6. 14.5 Dążenie do szczęścia
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Rozwijaj się
  16. 15. Zaburzenia psychiczne
    1. Wprowadzenie
    2. 15.1 Czym są zaburzenia psychiczne?
    3. 15.2 Diagnostyka i klasyfikacja zaburzeń psychicznych
    4. 15.3 Poglądy na przyczyny zaburzeń psychicznych
    5. 15.4 Zaburzenia lękowe
    6. 15.5 Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne i pokrewne
    7. 15.6 Zespół stresu pourazowego
    8. 15.7 Zaburzenia nastroju
    9. 15.8 Schizofrenia
    10. 15.9 Zaburzenia dysocjacyjne
    11. 15.10 Zaburzenia występujące u dzieci
    12. 15.11 Zaburzenia osobowości
    13. Kluczowe pojęcia
    14. Podsumowanie
    15. Sprawdź wiedzę
    16. Ćwicz myślenie krytyczne
    17. Rozwijaj się
  17. 16. Terapia i leczenie
    1. Wprowadzenie
    2. 16.1 Terapia zaburzeń psychicznych teraz i kiedyś
    3. 16.2 Techniki terapeutyczne
    4. 16.3 Sposoby leczenia
    5. 16.4 Uzależnienia i zaburzenia związane z zażywaniem środków odurzających
    6. 16.5 Wykorzystanie paradygmatu społeczno-kulturowego w terapii
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Rozwijaj się
  18. Bibliografia
  19. Skorowidz nazwisk
  20. Skorowidz rzeczowy
  21. Skorowidz terminów obcojęzycznych
biseksualność (ang. bisexual)

stan, w którym osoba odczuwa pociąg emocjonalny i fizyczny zarówno do osób tej samej, jak i przeciwnej płci

cykl reakcji seksualnej (ang. sexual response cycle)

dzieli się na cztery fazy: pobudzenie, plateau, orgazm i odprężenie

dwuczynnikowa teoria Schachtera-Singera (ang. Schachter-Singer two-factor theory of emotion)

zakłada, że na emocje składają się dwa rodzaje czynników: fizjologiczny i poznawczy

emocja (ang. emotion)

subiektywny stan często określany mianem uczuć

hipoteza mimicznego sprzężenia zwrotnego (ang. facial feedback hypothesis)

wyraz (własnej) twarzy ma wpływ na nasze emocje

hierarchia potrzeb (ang. hierarchy of needs)

spektrum potrzeb od najbardziej podstawowych, biologicznych, przez społeczne, po samorealizację

heteroseksualność (ang. heterosexual)

uczuciowy i erotyczny pociąg do osób płci przeciwnej

homoseksualność (ang. homosexual)

uczuciowy i erotyczny pociąg do osób tej samej płci

instynkt (ang. instinct)

swoisty gatunkowo, wrodzony a nie wyuczony schemat zachowań

jądro migdałowate środkowe (ang. central nucleus)

część mózgu zaangażowana w skupienie uwagi; ma połączenia z podwzgórzem i ośrodkami pnia mózgu, wspólnie z którymi kontroluje aktywność autonomicznego układu nerwowego i układu hormonalnego

kulturowy wzorzec emocji (ang. cultural display rule)

jeden z kulturowo swoistych standardów określających akceptowalne rodzaje i natężenie emocji

kompleks podstawno-boczny (ang. basolateral complex)

część mózgu (konkretnie ciał migdałowatych) posiadająca gęstą sieć połączeń z różnymi obszarami czuciowymi w mózgu; nieodzowna w klasycznym warunkowaniu oraz przy przypisywaniu wspomnieniom ładunku emocjonalnego

motywacja zewnętrzna (ang. extrinsic motivation)

motywacja, której źródłem są czynniki zewnętrzne i nagrody

motywacja wewnętrzna (ang. intrinsic motivation)

motywacja oparta raczej na wewnętrznych czynnikach niż na zewnętrznych bodźcach (np. nagrodach)

motywacja (ang. motivation)

pragnienia lub potrzeby, które kierują nasze działania ku określonemu celowi

nawyk (ang. habit)

schemat zachowań, w które angażujemy się regularnie

orgazm (ang. orgasm)

szczytowa faza cyklu aktywności seksualnej związana z rytmicznymi skurczami mięśni (i ejakulacją/wytryskiem)

okres refrakcji (ang. refractory period)

czas tuż po orgazmie, kiedy jednostka nie jest w stanie doświadczyć kolejnego orgazmu

odprężenie seksualne (ang. resolution)

faza cyklu aktywności seksualnej przypadająca po orgazmie; w tej fazie ciało wraca do stanu sprzed pobudzenia

orientacja seksualna (ang. sexual orientation)

uczuciowy i erotyczny pociąg do osób płci przeciwnej, własnej lub obu

poznawczo-transakcyjny paradygmat stresu (ang. cognitive-mediational theory)

nasze emocje zależą od oceny bodźca

poczucie własnej skuteczności (ang. self-efficacy)

wiara jednostki we własne możliwości i zdolności do wykonania zadania

prawo Yerkesa-Dodsona (ang. Yerkes-Dodson law)

proste zadania są wykonywane najlepiej, gdy poziom pobudzenia jednostki jest stosunkowo wysoki; złożone zadania zaś – gdy jest niższy

podniecenie (ang. excitement)

faza cyklu aktywności seksualnej obejmująca stan podniecenia płciowego

plateau (ang. plateau)

faza cyklu aktywności seksualnej przypadająca między fazą podniecenia płciowego a orgazmem

składowe emocji (ang. components of emotion)

fizjologiczne pobudzenie, ocena i subiektywne doświadczenie

teoria emocji Cannona-Barda (ang. Cannon-Bard theory of emotion)

zgodnie z nią fizjologiczne pobudzenie i doświadczenie emocjonalne zachodzą w tym samym czasie

teoria emocji Jamesa-Langego (ang. James-Lange theory of emotion)

emocje są efektem fizjologicznego pobudzenia

teoria popędu (ang. drive theory)

według niej potrzeby fizjologiczne są efektem zaburzeń homeostazy organizmu, których skutkiem jest psychiczny popęd zmierzający do zaspokojenia potrzeby, a ostatecznie do przywrócenia homeostazy

tożsamość płciowa (ang. gender identity)

poczucie jednostki, że jest mężczyzną lub kobietą

terapia hormonalna zmiany płci (ang. transgender hormone therapy)

użycie hormonów, by ciało osoby danej płci zaczęło przypominać ciało osoby płci przeciwnej

wariograf (poligraf) (ang. polygraph)

wykrywacz kłamstw; test mierzący fizjologiczne pobudzenie jednostki w trakcie odpowiedzi na serię pytań

zaburzenia tożsamości płciowej (ang. gender dysphoria)

kategoria diagnostyczna w DSM-5; obejmuje osoby, które nie identyfikują się z własną płcią biologiczną

Cytowanie i udostępnianie

Chcesz zacytować, udostępnić albo zmodyfikować treść tej książki? Została ona wydana na licencji, Creative Commons Attribution License 4.0 która wymaga od Ciebie uznania autorstwa OpenStax.

Cytowanie i udostępnienia
  • Jeśli rozpowszechniasz tę książkę w formie drukowanej, umieść na każdej jej kartce informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/psychologia-polska/pages/1-wprowadzenie
  • Jeśli rozpowszechniasz całą książkę lub jej fragment w formacie cyfrowym, na każdym widoku strony umieść informację:
    Treści dostępne za darmo nahttps://openstax.org/books/psychologia-polska/pages/1-wprowadzenie
Cytowanie

© 19 lip 2021 OpenStax. Treść książki została wytworzona przez OpenStax na licencji Creative Commons Attribution License 4.0. Nazwa OpenStax, logo OpenStax, okładki OpenStax, nazwa OpenStax CNX oraz OpenStax CNX logo nie podlegają licencji Creative Commons i wykorzystanie ich jest dozwolone wyłącznie na mocy uprzedniego pisemnego upoważnienia przez Rice University.