Kluczowe pojęcia
- biseksualność (ang. bisexual)
- stan, w którym osoba odczuwa pociąg emocjonalny i fizyczny zarówno do osób tej samej, jak i przeciwnej płci
- cykl reakcji seksualnej (ang. sexual response cycle)
- dzieli się na cztery fazy: pobudzenie, plateau, orgazm i odprężenie
- dwuczynnikowa teoria Schachtera-Singera (ang. Schachter-Singer two-factor theory of emotion)
- zakłada, że na emocje składają się dwa rodzaje czynników: fizjologiczny i poznawczy
- emocja (ang. emotion)
- subiektywny stan często określany mianem uczuć
- heteroseksualność (ang. heterosexual)
- uczuciowy i erotyczny pociąg do osób płci przeciwnej
- hierarchia potrzeb (ang. hierarchy of needs)
- spektrum potrzeb od najbardziej podstawowych, biologicznych, przez społeczne, po samorealizację
- hipoteza mimicznego sprzężenia zwrotnego (ang. facial feedback hypothesis)
- wyraz (własnej) twarzy ma wpływ na nasze emocje
- homoseksualność (ang. homosexual)
- uczuciowy i erotyczny pociąg do osób tej samej płci
- instynkt (ang. instinct)
- swoisty gatunkowo, wrodzony a nie wyuczony schemat zachowań
- jądro migdałowate środkowe (ang. central nucleus)
- część mózgu zaangażowana w skupienie uwagi; ma połączenia z podwzgórzem i ośrodkami pnia mózgu, wspólnie z którymi kontroluje aktywność autonomicznego układu nerwowego i układu hormonalnego
- kompleks podstawno-boczny (ang. basolateral complex)
- część mózgu (konkretnie ciał migdałowatych) posiadająca gęstą sieć połączeń z różnymi obszarami czuciowymi w mózgu; nieodzowna w klasycznym warunkowaniu oraz przy przypisywaniu wspomnieniom ładunku emocjonalnego
- kulturowy wzorzec emocji (ang. cultural display rule)
- jeden z kulturowo swoistych standardów określających akceptowalne rodzaje i natężenie emocji
- motywacja (ang. motivation)
- pragnienia lub potrzeby, które kierują nasze działania ku określonemu celowi
- motywacja wewnętrzna (ang. intrinsic motivation)
- motywacja oparta raczej na wewnętrznych czynnikach niż na zewnętrznych bodźcach (np. nagrodach)
- motywacja zewnętrzna (ang. extrinsic motivation)
- motywacja, której źródłem są czynniki zewnętrzne i nagrody
- nawyk (ang. habit)
- schemat zachowań, w które angażujemy się regularnie
- odprężenie seksualne (ang. resolution)
- faza cyklu aktywności seksualnej przypadająca po orgazmie; w tej fazie ciało wraca do stanu sprzed pobudzenia
- okres refrakcji (ang. refractory period)
- czas tuż po orgazmie, kiedy jednostka nie jest w stanie doświadczyć kolejnego orgazmu
- orgazm (ang. orgasm)
- szczytowa faza cyklu aktywności seksualnej związana z rytmicznymi skurczami mięśni (i ejakulacją/wytryskiem)
- orientacja seksualna (ang. sexual orientation)
- uczuciowy i erotyczny pociąg do osób płci przeciwnej, własnej lub obu
- plateau (ang. plateau)
- faza cyklu aktywności seksualnej przypadająca między fazą podniecenia płciowego a orgazmem
- poczucie własnej skuteczności (ang. self-efficacy)
- wiara jednostki we własne możliwości i zdolności do wykonania zadania
- podniecenie (ang. excitement)
- faza cyklu aktywności seksualnej obejmująca stan podniecenia płciowego
- poznawczo-transakcyjny paradygmat stresu (ang. cognitive-mediational theory)
- nasze emocje zależą od oceny bodźca
- prawo Yerkesa-Dodsona (ang. Yerkes-Dodson law)
- proste zadania są wykonywane najlepiej, gdy poziom pobudzenia jednostki jest stosunkowo wysoki; złożone zadania zaś – gdy jest niższy
- składowe emocji (ang. components of emotion)
- fizjologiczne pobudzenie, ocena i subiektywne doświadczenie
- teoria emocji Cannona-Barda (ang. Cannon-Bard theory of emotion)
- zgodnie z nią fizjologiczne pobudzenie i doświadczenie emocjonalne zachodzą w tym samym czasie
- teoria emocji Jamesa-Langego (ang. James-Lange theory of emotion)
- emocje są efektem fizjologicznego pobudzenia
- teoria popędu (ang. drive theory)
- według niej potrzeby fizjologiczne są efektem zaburzeń homeostazy organizmu, których skutkiem jest psychiczny popęd zmierzający do zaspokojenia potrzeby, a ostatecznie do przywrócenia homeostazy
- terapia hormonalna zmiany płci (ang. transgender hormone therapy)
- użycie hormonów, by ciało osoby danej płci zaczęło przypominać ciało osoby płci przeciwnej
- tożsamość płciowa (ang. gender identity)
- poczucie jednostki, że jest mężczyzną lub kobietą
- wariograf (poligraf) (ang. polygraph)
- wykrywacz kłamstw; test mierzący fizjologiczne pobudzenie jednostki w trakcie odpowiedzi na serię pytań
- zaburzenia tożsamości płciowej (ang. gender dysphoria)
- kategoria diagnostyczna w DSM-5; obejmuje osoby, które nie identyfikują się z własną płcią biologiczną