Kluczowe pojęcia
- błąd substytucji
- zob. efekt substytucji
- deflacja (ang. deflation)
- sytuacja, w której wartość wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) maleje, przeciwieństwo inflacji
- Deflator PKB (ang. GDP deflator)
- miara inflacji oparta na cenach wszystkich składników PKB, obliczana dzięki ilorazowi nominalnego i realnego (przeliczonego na ceny z arbitralnie wybranego roku bazowego) PKB.
- efekt poprawy jakości i wprowadzania na rynek nowych dóbr (ang. quality/new goods bias)
- występująca przy obliczaniu stopy inflacji przy użyciu stałego koszyka dóbr i usług tendencja do zawyżania prawdziwego kosztu utrzymania, wynikająca z faktu, że stały koszyk nie uwzględnia poprawy jakości istniejących na rynku towarów lub wyprodukowania nowych, które lepiej zaspokajają potrzeby konsumentów
- efekt substytucji (ang. substitution bias)
- występująca przy obliczaniu stopy inflacji przy użyciu stałego koszyka dóbr i usług tendencja do zawyżania prawdziwego kosztu utrzymania, wynikająca z nieuwzględniania faktu, że konsument może zastąpić towary, których relatywne ceny znacznie wzrosły, innymi, które zdrożały w mniejszym stopniu lub w ogóle nie zmieniły ceny
- hiperinflacja (ang. hyperinflation)
- niezwykle wysoka inflacja, osiągająca rocznie co najmniej czterocyfrowe wartości w ujęciu procentowym, utrzymująca się przez wiele miesięcy; jest skutkiem wojen, rewolucji, przewrotów politycznych (w tym zmiany systemu gospodarczego) i klęsk żywiołowych
- indeksacja (ang. indexed)
- automatyczne korygowanie cen, płac lub stóp procentowych o stopę inflacji
- inflacja (ang. inflation)
- tempo wzrostu średniego poziomu cen w gospodarce obliczanego na podstawie koszyka dóbr i usług typowego dla gospodarstw domowych w danym kraju
- korekta kosztów utrzymania (COLA) (ang. cost-of-living adjustments (COLAs))
- postanowienie umowne, dzięki któremu wysokość wynagrodzenia jest w automatyczny sposób zwiększana o wartość stopy inflacji
- koszyk dóbr i usług (ang. basket of goods and services)
- hipotetyczny zbiór stałej liczby lub ilości różnych dóbr i usług reprezentujący „typowy” zestaw zakupów konsumentów w danej gospodarce, używany jako podstawa do obliczania tempa zmian poziomu cen w czasie
- koszyk towarów i usług
- zob. koszyk dóbr i usług
- kredyt hipoteczny o zmiennym oprocentowaniu (ARM) (ang. adjustable-rate mortgage (ARM))
- kredyt wykorzystywany na zakup nieruchomości, w który wbudowana została stopa procentowa podlegająca zmianom w zależności od stopy inflacji, inaczej jest to kredyt ze stałą realną stopą procentową
- okres bazowy
- zob. rok bazowy
- rok bazowy (ang. ang. base year)
- arbitralnie wybrany rok, do którego będziemy porównywać wartość badanej zmiennej (np. poziomu cen) w interesującym nas okresie; wartość wskaźnika w roku bazowym zawsze wynosi 100
- wskaźnik (ang. index number)
- pomnożona przez 100 relacja (iloraz) wartości określonej zmiennej w okresie badanym i wartości tej samej zmiennej w okresie bazowym
- Wskaźnik cen dóbr produkcyjnych (ang. Producers Price Index (PPI))
- miara inflacji oparta na cenach dóbr i usług stanowiących nakłady w procesie produkcyjnym
- Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) (ang. Consumer Price Index (CPI))
- miara inflacji, którą statystycy obliczają na podstawie poziomu cen dóbr i usług z ustalonego koszyka produktów reprezentującego zakupy przeciętnego konsumenta
- Wskaźnik inflacji bazowej (ang. core inflation index)
- miara inflacji obliczana zazwyczaj poprzez wyłączenie z CPI cen pewnych dóbr, takich jak żywność i energia, które zmieniają się sezonowo lub znajdują się pod silnym wpływem czynników globalnych