Przejdź do treściPrzejdź do informacji o dostępnościMenu skrótów klawiszowych
Logo OpenStax

Spis treści
  1. Przedmowa
  2. Optyka
    1. 1 Natura światła
      1. Wstęp
      2. 1.1 Rozchodzenie się światła
      3. 1.2 Prawo odbicia
      4. 1.3 Załamanie
      5. 1.4 Całkowite wewnętrzne odbicie
      6. 1.5 Rozszczepienie
      7. 1.6 Zasada Huygensa
      8. 1.7 Polaryzacja
      9. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
    2. 2 Optyka geometryczna i tworzenie obrazu
      1. Wstęp
      2. 2.1 Obrazy tworzone przez zwierciadła płaskie
      3. 2.2 Zwierciadła sferyczne
      4. 2.3 Obrazy tworzone przez załamanie promieni światła
      5. 2.4 Cienkie soczewki
      6. 2.5 Oko
      7. 2.6 Aparat fotograficzny
      8. 2.7 Proste przyrządy powiększające
      9. 2.8 Mikroskopy i teleskopy
      10. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
    3. 3 Interferencja
      1. Wstęp
      2. 3.1 Doświadczenie Younga z dwiema szczelinami
      3. 3.2 Matematyczny opis interferencji
      4. 3.3 Interferencja na wielu szczelinach
      5. 3.4 Interferencja w cienkich warstwach
      6. 3.5 Interferometr Michelsona
      7. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
    4. 4 Dyfrakcja
      1. Wstęp
      2. 4.1 Dyfrakcja na pojedynczej szczelinie
      3. 4.2 Natężenie światła w dyfrakcji na pojedynczej szczelinie
      4. 4.3 Dyfrakcja na podwójnej szczelinie
      5. 4.4 Siatki dyfrakcyjne
      6. 4.5 Otwory kołowe i rozdzielczość
      7. 4.6 Dyfrakcja rentgenowska
      8. 4.7 Holografia
      9. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
  3. Fizyka współczesna
    1. 5 Teoria względności
      1. Wstęp
      2. 5.1 Niezmienność praw fizyki
      3. 5.2 Względność jednoczesności zdarzeń
      4. 5.3 Dylatacja czasu
      5. 5.4 Skrócenie długości w szczególnej teorii względności
      6. 5.5 Transformacja Lorentza
      7. 5.6 Względność prędkości w szczególnej teorii względności
      8. 5.7 Relatywistyczny efekt Dopplera
      9. 5.8 Pęd relatywistyczny
      10. 5.9 Energia relatywistyczna
      11. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
    2. 6 Fotony i fale materii
      1. Wstęp
      2. 6.1 Promieniowanie ciała doskonale czarnego
      3. 6.2 Efekt fotoelektryczny
      4. 6.3 Efekt Comptona
      5. 6.4 Model atomu wodoru Bohra
      6. 6.5 Fale de Broglie’a
      7. 6.6 Dualizm korpuskularno-falowy
      8. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
    3. 7 Mechanika kwantowa
      1. Wstęp
      2. 7.1 Funkcje falowe
      3. 7.2 Zasada nieoznaczoności Heisenberga
      4. 7.3 Równanie Schrӧdingera
      5. 7.4 Cząstka kwantowa w pudełku
      6. 7.5 Kwantowy oscylator harmoniczny
      7. 7.6 Tunelowanie cząstek przez bariery potencjału
      8. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
    4. 8 Budowa atomu
      1. Wstęp
      2. 8.1 Atom wodoru
      3. 8.2 Orbitalny magnetyczny moment dipolowy elektronu
      4. 8.3 Spin elektronu
      5. 8.4 Zakaz Pauliego i układ okresowy pierwiastków
      6. 8.5 Widma atomowe i promieniowanie rentgenowskie
      7. 8.6 Lasery
      8. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
    5. 9 Fizyka materii skondensowanej
      1. Wstęp
      2. 9.1 Rodzaje wiązań cząsteczkowych
      3. 9.2 Widma cząsteczkowe
      4. 9.3 Wiązania w ciałach stałych
      5. 9.4 Model elektronów swobodnych w metalach
      6. 9.5 Teoria pasmowa ciał stałych
      7. 9.6 Półprzewodniki i domieszkowanie
      8. 9.7 Przyrządy półprzewodnikowe
      9. 9.8 Nadprzewodnictwo
      10. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
    6. 10 Fizyka jądrowa
      1. Wstęp
      2. 10.1 Własności jądra atomowego
      3. 10.2 Energia wiązania jądra
      4. 10.3 Rozpad promieniotwórczy
      5. 10.4 Procesy rozpadu
      6. 10.5 Rozszczepienie jądra atomowego
      7. 10.6 Fuzja jądrowa
      8. 10.7 Skutki biologiczne i zastosowania medyczne promieniowania jądrowego
      9. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
    7. 11 Fizyka cząstek elementarnych i kosmologia
      1. Wstęp
      2. 11.1 Wstęp do fizyki cząstek elementarnych
      3. 11.2 Zasady zachowania w fizyce cząstek elementarnych
      4. 11.3 Kwarki
      5. 11.4 Akceleratory i detektory cząstek
      6. 11.5 Model standardowy
      7. 11.6 Wielki Wybuch
      8. 11.7 Ewolucja wczesnego Wszechświata
      9. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
  4. A Jednostki
  5. B Przeliczanie jednostek
  6. C Najważniejsze stałe fizyczne
  7. D Dane astronomiczne
  8. E Wzory matematyczne
  9. F Układ okresowy pierwiastków
  10. G Alfabet grecki
  11. Rozwiązania zadań
    1. Rozdział 1
    2. Rozdział 2
    3. Rozdział 3
    4. Rozdział 4
    5. Rozdział 5
    6. Rozdział 6
    7. Rozdział 7
    8. Rozdział 8
    9. Rozdział 9
    10. Rozdział 10
    11. Rozdział 11
  12. Skorowidz nazwisk
  13. Skorowidz rzeczowy
  14. Skorowidz terminów obcojęzycznych

Kluczowe pojęcia

aberracja (ang. aberration)
zniekształcenie obrazu będące wynikiem odejścia od przybliżenia małych kątów
aberracja sferyczna (ang. spherical aberration)
zniekształcenie obrazu utworzonego przez zwierciadło sferyczne; powstaje, gdy nie wszystkie promienie skupiają się w tym samym punkcie
akomodacja (ang. accommodation)
proces dostosowania kształtu soczewki oka, przy użyciu mięśni rzęskowych, do oglądania przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach; dostosowanie ogniskowej układu optycznego oka, tak aby na siatkówce oka powstał ostry obraz oglądanego przedmiotu
głębokość pozorna (ang. apparent depth)
głębokość, na jakiej wydaje się, że przedmiot się znajduje, mierzona względem powierzchni oddzielającej dwa ośrodki o różnych współczynnikach załamania
koma (ang. coma)
zniekształcenie obrazu, podobnie jak aberracja sferyczna, które powstaje, gdy padające promienie nie są równoległe do osi optycznej
konstrukcja biegu promieni (ang. ray tracing)
technika wykorzystująca konstrukcje geometryczne, aby znaleźć i scharakteryzować obraz tworzony przez układ optyczny
konstrukcja Cassegraina (ang. Cassegrain design)
teleskop, w którym światło skupiane przez wklęsłe zwierciadło kierowane jest przez otwór w tym zwierciadle do okularu zamontowanego w osi teleskopu
konstrukcja Newtona (ang. Newtonian design)
teleskop, w którym światło skupiane przez zwierciadło wklęsłe zostaje odbite do okularu znajdującego się z boku teleskopu
krótkowzroczność (ang. nearsightedness, myopia)
wada wzroku, w wyniku której obraz odległych przedmiotów jest nieostry, ponieważ promienie skupiają się przed siatkówką zamiast na siatkówce; krótkowidz widzi bliskie przedmioty wyraźnie
lupa (ang. simple magnifier)
szkło powiększające z uchwytem
matryca CCD (ang. charge-coupled device)
układ światłoczułych elementów (pikseli) rejestrujących natężenie światła i konwertujących sygnały optyczne na elektryczne o wartości proporcjonalnej do natężenia światła
mikroskop optyczny (ang. compound microscope)
mikroskop zbudowany z dwóch soczewek wypukłych, z których jedna służy jako okular, a druga jako obiektyw
nadwzroczność (dalekowzroczność) (ang. farsightedness, hyperopia)
wada wzroku, w wyniku której obraz bliskich przedmiotów jest nieostry, ponieważ promienie skupiają się za siatkówką zamiast na niej; dalekowidz widzi odległe przedmioty wyraźnie
obiektyw (ang. objective)
soczewka znajdująca się najbliżej obserwowanego przedmiotu
obraz pozorny (ang. virtual image)
obraz, który nie może być wyświetlony na ekranie, ponieważ promienie światła nie przechodzą przez ten obraz, a jedynie wydają się z niego wychodzić
obraz rzeczywisty (ang. real image)
obraz, który może być wyświetlony na ekranie, ponieważ promienie światła przechodzą przez ten obraz
odległość obrazu (ang. image distance)
odległość obrazu od osi przechodzącej przez środek elementu optycznego tworzącego obraz
odległość przedmiotu (ang. object distance)
odległość przedmiotu od osi przechodzącej przez środek elementu optycznego tworzącego obraz
ognisko (ang. focal point)
punkt, w którym skupione promienie się przecinają (zwierciadło wypukłe), lub punkt, z którego promienie światła zdają się wychodzić (zwierciadło wklęsłe)
ognisko drugie lub ognisko obrazu (ang. second focus, image focus)
punkt, w którym wiązka równoległych promieni załamuje się na granicznej powierzchni sferycznej (powierzchnia skupiająca); punkt, w którym skupiają się przedłużenia promieni załamanych (powierzchnia rozpraszająca)
ognisko pierwsze lub ognisko przedmiotu (ang. first focus, object focus)
dla przedmiotu umieszczonego w tym punkcie powstaje obraz w nieskończoności, po drugiej stronie sferycznej powierzchni pomiędzy dwoma ośrodkami
ogniskowa (ang. focal length)
odległość wzdłuż osi optycznej od elementu optycznego skupiającego promienie do ogniska
okular (ang. eyepiece)
soczewka (lub połączenie soczewek) w przyrządzie optycznym znajdująca się najbliżej oka obserwatora
oś optyczna (ang. optical axis)
oś symetrii (obrotowa) zwierciadła
płaszczyzna ogniskowa (ang. focal plane)
płaszczyzna zawierająca ognisko i jego prostą prostopadłą do osi optycznej
płaszczyzna ogniskowa (ang. focal plane)
zawierająca ognisko i jego prostą prostopadłą do osi optycznej
powiększenie (ang. magnification)
stosunek wymiarów obrazu do wymiarów obiektu
powiększenie całkowite (ang. net magnification)
p cał p cał mikroskopu optycznego jest iloczynem powiększenia liniowego obiektywu i powiększenia kątowego okularu
powiększenie kątowe (ang. angular magnification)
stosunek rozciągłości kątowej obrazu przedmiotu utworzonego przez lupę do rozciągłości kątowej przedmiotu obserwowanego nieuzbrojonym okiem
powiększenie liniowe (ang. linear magnification)
stosunek wysokości obrazu do wysokości przedmiotu
przybliżenie cienkiej soczewki (ang. thin-lens approximation)
założenie, że soczewka jest bardzo cienka w porównaniu z pierwszą odległością obrazu
przybliżenie małych kątów (ang. small-angle approximation)
przybliżenie stosowane, gdy rozmiar zwierciadła sferycznego jest znacznie mniejszy niż jego promień; w tym przybliżeniu aberracja sferyczna jest pomijalna i zwierciadło ma dobrze określony punkt, w którym znajduje się ognisko
punkt bliży (ang. near point)
najbliższy punkt, który oko widzi wyraźnie
punkt dali (ang. far point)
najdalszy punkt, który oko widzi wyraźnie
rozpraszająca (wklęsła) soczewka (ang. diverging lens, concave lens)
równoległe promienie światła po przejściu przez soczewkę odchylają się od jej osi optycznej
skupiająca (wypukła) soczewka (ang. converging lens, convex lens)
równoległe promienie światła po przejściu przez soczewkę są skupiane w jednym punkcie po drugiej stronie soczewki
szkło powiększające (ang. magnifying glass)
soczewka skupiająca, która tworzy powiększony obraz pozorny przedmiotu znajdującego się w odległości mniejszej niż ogniskowa
wierzchołek (ang. vertex)
punkt, w którym powierzchnia zwierciadła przecina oś optyczną
zdolność skupiająca (ang. optical power)
oznaczana Z Z, jest to odwrotność ogniskowej soczewki wyrażonej w metrach; jednostką zdolności skupiającej soczewki jest dioptria ( D D): 1 D = 1 m = 1 m -1 1 D = 1 m = 1 m -1
zwierciadło płaskie (ang. plane mirror)
płaska (gładka) powierzchnia odbijająca
zwierciadło wklęsłe (ang. concave mirror)
zwierciadło sferyczne z powierzchnią odbijającą po wewnętrznej stronie sfery
zwierciadło wypukłe (ang. convex mirror)
zwierciadło sferyczne z powierzchnią odbijającą po zewnętrznej stronie sfery
zwierciadło zakrzywione (ang. curved mirror)
zwierciadło utworzone przez zakrzywioną powierzchnię, na przykład sferyczną, eliptyczną lub paraboliczną
Cytowanie i udostępnianie

Ten podręcznik nie może być wykorzystywany do trenowania sztucznej inteligencji ani do przetwarzania przez systemy sztucznej inteligencji bez zgody OpenStax lub OpenStax Poland.

Chcesz zacytować, udostępnić albo zmodyfikować treść tej książki? Została ona wydana na licencji Uznanie autorstwa (CC BY) , która wymaga od Ciebie uznania autorstwa OpenStax.

Cytowanie i udostępnienia
  • Jeśli rozpowszechniasz tę książkę w formie drukowanej, umieść na każdej jej kartce informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/fizyka-dla-szk%C3%B3%C5%82-wy%C5%BCszych-tom-3/pages/1-wstep
  • Jeśli rozpowszechniasz całą książkę lub jej fragment w formacie cyfrowym, na każdym widoku strony umieść informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/fizyka-dla-szk%C3%B3%C5%82-wy%C5%BCszych-tom-3/pages/1-wstep
Cytowanie

© 21 wrz 2022 OpenStax. Treść książki została wytworzona przez OpenStax na licencji Uznanie autorstwa (CC BY) . Nazwa OpenStax, logo OpenStax, okładki OpenStax, nazwa OpenStax CNX oraz OpenStax CNX logo nie podlegają licencji Creative Commons i wykorzystanie ich jest dozwolone wyłącznie na mocy uprzedniego pisemnego upoważnienia przez Rice University.