Przejdź do treściPrzejdź do informacji o dostępności
OpenStax Logo
Psychologia

Kluczowe pojęcia

PsychologiaKluczowe pojęcia
  1. Przedmowa
  2. 1. Wstęp do psychologii
    1. Wprowadzenie
    2. 1.1 Czym jest psychologia
    3. 1.2 Historia psychologii
    4. 1.3 Psychologia współczesna
    5. 1.4 Kariera zawodowa psychologa
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  3. 2. Prowadzenie badań
    1. Wprowadzenie
    2. 2.1 Dlaczego badania są ważne?
    3. 2.2 Metody badawcze
    4. 2.3 Analiza wyników
    5. 2.4 Etyka
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  4. 3. Biopsychologia
    1. Wprowadzenie
    2. 3.1 Genetyka człowieka
    3. 3.2 Komórki układu nerwowego
    4. 3.3 Składowe układu nerwowego
    5. 3.4 Mózg i rdzeń kręgowy
    6. 3.5 Układ hormonalny
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Rozwijaj się
  5. 4. Stany świadomości
    1. Wprowadzenie
    2. 4.1 Czym jest świadomość?
    3. 4.2 Rola snu
    4. 4.3 Fazy snu
    5. 4.4 Zaburzenia snu
    6. 4.5 Używanie substancji psychoaktywnych
    7. 4.6 Inne stany świadomości
    8. Kluczowe pojęcia
    9. Podsumowanie
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Rozwijaj się
  6. 5. Wrażenia zmysłowe i spostrzeganie
    1. Wprowadzenie
    2. 5.1 Czym różnią się wrażenia zmysłowe i spostrzeganie
    3. 5.2 Fale i długości fal
    4. 5.3 Wzrok
    5. 5.4 Słuch
    6. 5.5 Inne zmysły
    7. 5.6 Zasady postrzegania w psychologii Gestalt
    8. Kluczowe pojęcia
    9. Podsumowanie
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Rozwijaj się
  7. 6. Uczenie się
    1. Wprowadzenie
    2. 6.1 Na czym polega proces uczenia się?
    3. 6.2 Warunkowanie klasyczne
    4. 6.3 Warunkowanie sprawcze
    5. 6.4 Uczenie się przez obserwację (modelowanie)
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  8. 7. Myślenie i inteligencja
    1. Wprowadzenie
    2. 7.1 Czym jest poznanie?
    3. 7.2 Język
    4. 7.3 Rozwiązywanie problemów
    5. 7.4 Czym jest inteligencja i twórczość?
    6. 7.5 Pomiar inteligencji
    7. 7.6 Źródła inteligencji
    8. Kluczowe pojęcia
    9. Podsumowanie
    10. Sprawdź wiedzę
    11. Ćwicz myślenie krytyczne
    12. Rozwijaj się
  9. 8. Pamięć
    1. Wprowadzenie
    2. 8.1 Jak działa pamięć
    3. 8.2 Obszary mózgu zaangażowane w procesy pamięciowe
    4. 8.3 Kłopoty z pamięcią
    5. 8.4 Sposoby na poprawę pamięci
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  10. 9. Psychologia rozwojowa
    1. Wprowadzenie
    2. 9.1 Co to jest psychologia rozwojowa?
    3. 9.2 Teorie psychologii rozwojowej
    4. 9.3 Stadia rozwoju
    5. 9.4 Kres życia
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  11. 10. Emocje i motywacje
    1. Wprowadzenie
    2. 10.1 Emocje
    3. 10.2 Biologia emocji
    4. 10.3 Motywacja
    5. 10.4 Sfera seksualna
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  12. 11. Osobowość
    1. Wprowadzenie
    2. 11.1 Czym jest osobowość?
    3. 11.2 Freud i perspektywa psychodynamiczna
    4. 11.3 Neofreudyści: Adler, Erikson, Jung i Horney
    5. 11.4 Podejście poznawcze
    6. 11.5 Podejścia humanistyczne
    7. 11.6 Teorie cech
    8. 11.7 Socjobiologiczna koncepcja osobowości
    9. 11.8 Kulturowe uwarunkowania osobowości
    10. 11.9 Temperament
    11. 11.10 Ocena osobowości
    12. Kluczowe pojęcia
    13. Podsumowanie
    14. Sprawdź wiedzę
    15. Ćwicz myślenie krytyczne
    16. Rozwijaj się
  13. 12. Psychologia społeczna
    1. Wprowadzenie
    2. 12.1 Czym zajmuje się psychologia społeczna?
    3. 12.2 Atrybucje
    4. 12.3 Role i normy społeczne
    5. 12.4 Postawy i ich zmiana
    6. 12.5 Konformizm, zgodność, posłuszeństwo
    7. 12.6 Uprzedzenia i dyskryminacja
    8. 12.7 Agresja
    9. 12.8 Zachowania pomocne
    10. 12.9 Tworzenie relacji
    11. Kluczowe pojęcia
    12. Podsumowanie
    13. Sprawdź wiedzę
    14. Ćwicz myślenie krytyczne
    15. Rozwijaj się
  14. 13. Psychologia pracy i organizacji
    1. Wprowadzenie
    2. 13.1 Dopasowanie człowiek–organizacja
    3. 13.2 Postawy wobec organizacji i relacje w pracy
    4. 13.3 Stres w pracy
    5. 13.4 Motywacja do pracy
    6. Kluczowe pojęcia
    7. Podsumowanie
    8. Sprawdź wiedzę
    9. Ćwicz myślenie krytyczne
    10. Rozwijaj się
  15. 14. Stres
    1. Wprowadzenie
    2. 14.1 Czym jest stres?
    3. 14.2 Stresory
    4. 14.3 Stres a choroby
    5. 14.4 Kontrolowanie stresu
    6. 14.5 Dążenie do szczęścia
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Rozwijaj się
  16. 15. Zaburzenia psychiczne
    1. Wprowadzenie
    2. 15.1 Czym są zaburzenia psychiczne?
    3. 15.2 Diagnostyka i klasyfikacja zaburzeń psychicznych
    4. 15.3 Poglądy na przyczyny zaburzeń psychicznych
    5. 15.4 Zaburzenia lękowe
    6. 15.5 Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne i pokrewne
    7. 15.6 Zespół stresu pourazowego
    8. 15.7 Zaburzenia nastroju
    9. 15.8 Schizofrenia
    10. 15.9 Zaburzenia dysocjacyjne
    11. 15.10 Zaburzenia występujące u dzieci
    12. 15.11 Zaburzenia osobowości
    13. Kluczowe pojęcia
    14. Podsumowanie
    15. Sprawdź wiedzę
    16. Ćwicz myślenie krytyczne
    17. Rozwijaj się
  17. 16. Terapia i leczenie
    1. Wprowadzenie
    2. 16.1 Terapia zaburzeń psychicznych teraz i kiedyś
    3. 16.2 Techniki terapeutyczne
    4. 16.3 Sposoby leczenia
    5. 16.4 Uzależnienia i zaburzenia związane z zażywaniem środków odurzających
    6. 16.5 Wykorzystanie paradygmatu społeczno-kulturowego w terapii
    7. Kluczowe pojęcia
    8. Podsumowanie
    9. Sprawdź wiedzę
    10. Ćwicz myślenie krytyczne
    11. Rozwijaj się
  18. Bibliografia
  19. Skorowidz nazwisk
  20. Skorowidz rzeczowy
  21. Skorowidz terminów obcojęzycznych
algorytm (ang. algorithm)

strategia rozwiązywania problemów będąca zbiorem ściśle określonych wskazówek

efekt zakotwiczenia (ang. anchoring bias)

chwyt heurystyczny polegający na skupieniu się (zafiksowaniu) w procesie decyzyjnym lub podczas rozwiązywania problemów na pojedynczym punkcie odniesienia

błąd pewności wstecznej (ang. hindsight bias)

skłonność do przekonania, że wydarzenie, którego doświadczyliśmy, zostało przez nas przewidziane

dysgrafia (ang. dysgraphia)

zaburzenie uczenia się, które powoduje znaczne trudności w czytelnym pisaniu

dysleksja (ang. dyslexia)

zaburzenie uczenia się, w którym litery nie są poprawnie przetwarzane przez mózg

dyskalkulia (ang. dyscalculia)

trudności w uczeniu się czy rozumieniu materiału arytmetycznego

błąd potwierdzenia (błąd konfirmacji) (ang. confirmation bias)

błąd heurystyczny polegający na koncentrowaniu się na informacjach, które potwierdzają istniejące przekonania

efekt Flynna (ang. Flynn effect)

zjawisko polegające na tym, że każde następne pokolenie ma znacznie wyższe IQ niż pokolenie poprzednie

fonem (ang. phoneme)

podstawowa jednostka dźwiękowa danego języka

fiksacja funkcjonalna (ang. functional fixedness)

nastawienie uniemożliwiające wymyślenie innego zastosowania przedmiotu niż to, do którego został przeznaczony

gramatyka (ang. grammar)

zbiór reguł służących do przekazywania znaczenia za pomocą słownictwa

heurystyka dostępności (ang. availability heuristic)

błąd heurystyczny polegający na podjęciu decyzji tylko na podstawie łatwo dostępnych informacji

heurystyka poznawcza (ang. heuristic)

skrót myślowy, który przyśpiesza rozwiązanie problemu

heurystyka reprezentatywności (ang. representative bias)

błąd heurystyczny polegający na przyporządkowaniu osób lub obiektów do danej grupy bez istotnych podstaw do takiego osądu

inteligencja analityczna (ang. analytical intelligence)

inteligencja utożsamiana z rozwiązywaniem problemów teoretycznych oraz obliczeniowych

inteligencja twórcza (ang. creative intelligence)

rodzaj inteligencji, której istotą jest umiejętność generowania nowych produktów (wytworów), idei lub wymyślania nowych, odkrywczych rozwiązań problemów

inteligencja skrystalizowana (ang. crystallized intelligence)

rodzaj inteligencji obejmujący wiedzę nabytą i umiejętność korzystania z niej

inteligencja kulturowa (ang. cultural intelligence)

zdolność, dzięki której przedstawiciele jednej kultury mogą zrozumieć przedstawicieli innej kultury i nawiązywać z nimi kontakt

inteligencja emocjonalna (ang. emotional intelligence)

umiejętność rozumienia emocji i motywacji u siebie i u innych

inteligencja płynna (ang. fluid intelligence)

rodzaj inteligencji polegający na zdolności dostrzegania złożonych powiązań i rozwiązywania problemów

inteligencja praktyczna (ang. practical intelligence)

mądrość życiowa i zdrowy rozsądek, znana też jako umiejętność przetrwania

iloraz inteligencji (IQ) (ang. intelligence quotient)

wynik testu mierzącego wybrane typy inteligencji

język (ang. language)

system znaków i reguł ich porządkowania, którego celem jest komunikacja

leksykon (słownictwo) (ang. lexicon)

słownictwo wykorzystywane w danym języku

morfem (ang. morpheme)

najmniejsza jednostka języka, która ma określone znaczenie

metoda prób i błędów (ang. trial and error)

strategia rozwiązywania problemów, w której kolejne próby uwzględniają poprawki wynikające z wcześniej popełnionych błędów, aż do znalezienia właściwego rozwiązania

myślenie konwergencyjne (myślenie zbieżne) (ang. convergent thinking)

myślenie zmierzające do odkrycia jednego poprawnego rozwiązania problemu

myślenie dywergencyjne (myślenie rozbieżne) (ang. divergent thinking)

myślenie w wielu kierunkach jednocześnie dawniej utożsamiane z twórczością, obecnie uznawane za jeden z jej aspektów, ponieważ często prowadzi do niestandardowego rozwiązania problemu

nadmierna generalizacja (ang. overgeneralization)

rozszerzenie reguły istniejącej w danym języku na wyjątki od tej reguły

nastawienie umysłowe (ang. mental set)

ciągłe, mimo że nieskuteczne, używanie starej metody rozwiązywania problemu

normalizacja (ang. norming)

zabieg statystyczny pozwalający na wskazanie relacji wyników surowych uzyskanych za pomocą danego narzędzia do średniego wyniku w danej populacji w celu ustalenia norm populacyjnych; normalizacja wymaga przeprowadzenia badania normalizacyjnego, obejmującego zebranie danych w dużej populacji

odchylenie standardowe (ang. standard deviation)

miara zmienności opisująca różnicę między zbiorem wyników a ich średnią

poznanie (ang. cognition)

myślenie, w tym percepcja, uczenie się, rozwiązywanie problemów, osąd i pamięć

psychologia poznawcza (ang. cognitive psychology)

dziedzina psychologii poświęcona badaniu każdego aspektu ludzkiego poznania

pojęcie (ang. concept)

termin lub zestaw informacji dotyczący języka, przedmiotów, koncepcji, doświadczeń życiowych

pojęcie naturalne (ang. natural concept)

przechowywane w umyśle informacje tworzone „naturalnie”, tzn. poprzez doświadczenia

prototyp (ang. prototype)

najbardziej typowy egzemplarz kategorii lub pojęcia

próba reprezentatywna (ang. representative sample)

podzbiór ludności, który w sposób trafny opisuje (reprezentuje) populację ogólną

sztuczne pojęcie (ang. artificial concept)

pojęcie zdefiniowane przez konkretny zestaw cech charakterystycznych

schemat poznawczy (schemat postępowania) (ang. cognitive schema)

umysłowa reprezentacja doświadczeń dotyczących typowych zdarzeń, osób lub obiektów, obejmująca również zestawy związanych z nimi zachowań, które za każdym razem są wykonywane w taki sam sposób

schemat zdarzeń (skrypt poznawczy) (ang. cognitive script lub event schema)

zestaw zachowań, które są wykonywane w ten sam sposób za każdym razem; nazywany bywa również skryptem poznawczym

schemat roli społecznej (ang. role schema)

zbiór oczekiwań społecznych określających zachowania osoby odgrywającej daną rolę społeczną

schemat (ang. schema)

konstrukcja (reprezentacja) umysłowa stworzona z grupy lub zbioru powiązanych ze sobą pojęć

semantyka (ang. semantics)

znaczenie słów

składnia (ang. syntax)

sposób, w jaki słowa są organizowane w zdania

strategia rozwiązywania problemu (ang. problem-solving strategy)

metoda rozwiązywania problemów

strategia cofania się (ang. working backwards)

metoda działania, w której na początku pracy nad rozwiązaniem problemu należy skupiać się na oczekiwanym rezultacie, a potem na tym, jak ten zamierzony efekt osiągnąć

standaryzacja (ang. standardization)

określenie dla danego testu sposobu przeprowadzenia badania, techniki obliczania wyników, ich oceny i interpretacji

twórczość, kreatywność (ang. creativity)

zdolność do tworzenia czy odkrywania nowych i wartościowych idei, rozwiązań i możliwości

teoria inteligencji wielorakich (ang. Multiple Intelligences Theory)

teoria Gardnera zakładająca, że każdy człowiek jest wyposażony w co najmniej osiem rodzajów inteligencji

triarchiczna teoria inteligencji (ang. triarchic theory of intelligence)

teoria inteligencji Sternberga wyróżniająca trzy aspekty inteligencji: praktyczny, twórczy i analityczny

zakres reakcji (ang. range of reaction)

niepowtarzalna reakcja każdej osoby na środowisko, zależna od uwarunkowań genetycznych

Cytowanie i udostępnianie

Chcesz zacytować, udostępnić albo zmodyfikować treść tej książki? Została ona wydana na licencji, Creative Commons Attribution License 4.0 która wymaga od Ciebie uznania autorstwa OpenStax.

Cytowanie i udostępnienia
  • Jeśli rozpowszechniasz tę książkę w formie drukowanej, umieść na każdej jej kartce informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/psychologia-polska/pages/1-wprowadzenie
  • Jeśli rozpowszechniasz całą książkę lub jej fragment w formacie cyfrowym, na każdym widoku strony umieść informację:
    Treści dostępne za darmo nahttps://openstax.org/books/psychologia-polska/pages/1-wprowadzenie
Cytowanie

© 19 lip 2021 OpenStax. Treść książki została wytworzona przez OpenStax na licencji Creative Commons Attribution License 4.0. Nazwa OpenStax, logo OpenStax, okładki OpenStax, nazwa OpenStax CNX oraz OpenStax CNX logo nie podlegają licencji Creative Commons i wykorzystanie ich jest dozwolone wyłącznie na mocy uprzedniego pisemnego upoważnienia przez Rice University.