Przejdź do treściPrzejdź do informacji o dostępnościMenu skrótów klawiszowych
Logo OpenStax

Spis treści
  1. Przedmowa
  2. Optyka
    1. 1 Natura światła
      1. Wstęp
      2. 1.1 Rozchodzenie się światła
      3. 1.2 Prawo odbicia
      4. 1.3 Załamanie
      5. 1.4 Całkowite wewnętrzne odbicie
      6. 1.5 Rozszczepienie
      7. 1.6 Zasada Huygensa
      8. 1.7 Polaryzacja
      9. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
    2. 2 Optyka geometryczna i tworzenie obrazu
      1. Wstęp
      2. 2.1 Obrazy tworzone przez zwierciadła płaskie
      3. 2.2 Zwierciadła sferyczne
      4. 2.3 Obrazy tworzone przez załamanie promieni światła
      5. 2.4 Cienkie soczewki
      6. 2.5 Oko
      7. 2.6 Aparat fotograficzny
      8. 2.7 Proste przyrządy powiększające
      9. 2.8 Mikroskopy i teleskopy
      10. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
    3. 3 Interferencja
      1. Wstęp
      2. 3.1 Doświadczenie Younga z dwiema szczelinami
      3. 3.2 Matematyczny opis interferencji
      4. 3.3 Interferencja na wielu szczelinach
      5. 3.4 Interferencja w cienkich warstwach
      6. 3.5 Interferometr Michelsona
      7. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
    4. 4 Dyfrakcja
      1. Wstęp
      2. 4.1 Dyfrakcja na pojedynczej szczelinie
      3. 4.2 Natężenie światła w dyfrakcji na pojedynczej szczelinie
      4. 4.3 Dyfrakcja na podwójnej szczelinie
      5. 4.4 Siatki dyfrakcyjne
      6. 4.5 Otwory kołowe i rozdzielczość
      7. 4.6 Dyfrakcja rentgenowska
      8. 4.7 Holografia
      9. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
  3. Fizyka współczesna
    1. 5 Teoria względności
      1. Wstęp
      2. 5.1 Niezmienność praw fizyki
      3. 5.2 Względność jednoczesności zdarzeń
      4. 5.3 Dylatacja czasu
      5. 5.4 Skrócenie długości w szczególnej teorii względności
      6. 5.5 Transformacja Lorentza
      7. 5.6 Względność prędkości w szczególnej teorii względności
      8. 5.7 Relatywistyczny efekt Dopplera
      9. 5.8 Pęd relatywistyczny
      10. 5.9 Energia relatywistyczna
      11. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
    2. 6 Fotony i fale materii
      1. Wstęp
      2. 6.1 Promieniowanie ciała doskonale czarnego
      3. 6.2 Efekt fotoelektryczny
      4. 6.3 Efekt Comptona
      5. 6.4 Model atomu wodoru Bohra
      6. 6.5 Fale de Broglie’a
      7. 6.6 Dualizm korpuskularno-falowy
      8. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
    3. 7 Mechanika kwantowa
      1. Wstęp
      2. 7.1 Funkcje falowe
      3. 7.2 Zasada nieoznaczoności Heisenberga
      4. 7.3 Równanie Schrӧdingera
      5. 7.4 Cząstka kwantowa w pudełku
      6. 7.5 Kwantowy oscylator harmoniczny
      7. 7.6 Tunelowanie cząstek przez bariery potencjału
      8. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
    4. 8 Budowa atomu
      1. Wstęp
      2. 8.1 Atom wodoru
      3. 8.2 Orbitalny magnetyczny moment dipolowy elektronu
      4. 8.3 Spin elektronu
      5. 8.4 Zakaz Pauliego i układ okresowy pierwiastków
      6. 8.5 Widma atomowe i promieniowanie rentgenowskie
      7. 8.6 Lasery
      8. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
    5. 9 Fizyka materii skondensowanej
      1. Wstęp
      2. 9.1 Rodzaje wiązań cząsteczkowych
      3. 9.2 Widma cząsteczkowe
      4. 9.3 Wiązania w ciałach stałych
      5. 9.4 Model elektronów swobodnych w metalach
      6. 9.5 Teoria pasmowa ciał stałych
      7. 9.6 Półprzewodniki i domieszkowanie
      8. 9.7 Przyrządy półprzewodnikowe
      9. 9.8 Nadprzewodnictwo
      10. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
    6. 10 Fizyka jądrowa
      1. Wstęp
      2. 10.1 Własności jądra atomowego
      3. 10.2 Energia wiązania jądra
      4. 10.3 Rozpad promieniotwórczy
      5. 10.4 Procesy rozpadu
      6. 10.5 Rozszczepienie jądra atomowego
      7. 10.6 Fuzja jądrowa
      8. 10.7 Skutki biologiczne i zastosowania medyczne promieniowania jądrowego
      9. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
    7. 11 Fizyka cząstek elementarnych i kosmologia
      1. Wstęp
      2. 11.1 Wstęp do fizyki cząstek elementarnych
      3. 11.2 Zasady zachowania w fizyce cząstek elementarnych
      4. 11.3 Kwarki
      5. 11.4 Akceleratory i detektory cząstek
      6. 11.5 Model standardowy
      7. 11.6 Wielki Wybuch
      8. 11.7 Ewolucja wczesnego Wszechświata
      9. Podsumowanie rozdziału
        1. Kluczowe pojęcia
        2. Najważniejsze wzory
        3. Podsumowanie
        4. Pytania
        5. Zadania
        6. Zadania dodatkowe
        7. Zadania trudniejsze
  4. A Jednostki
  5. B Przeliczanie jednostek
  6. C Najważniejsze stałe fizyczne
  7. D Dane astronomiczne
  8. E Wzory matematyczne
  9. F Układ okresowy pierwiastków
  10. G Alfabet grecki
  11. Rozwiązania zadań
    1. Rozdział 1
    2. Rozdział 2
    3. Rozdział 3
    4. Rozdział 4
    5. Rozdział 5
    6. Rozdział 6
    7. Rozdział 7
    8. Rozdział 8
    9. Rozdział 9
    10. Rozdział 10
    11. Rozdział 11
  12. Skorowidz nazwisk
  13. Skorowidz rzeczowy
  14. Skorowidz terminów obcojęzycznych

Kluczowe pojęcia

absorber (ang. absorber)
każde ciało absorbujące promieniowanie
atom wodoropodobny (ang. hydrogen-like atom)
zjonizowany atom z jednym elektronem krążącym wokół jądra
ciało doskonale czarne (ang. blackbody)
idealny absorber/emiter
comptonowska długość fali (ang. Compton wavelength)
stała fizyczna o wartości λ C = 2,43 pm λ C = 2,43 pm \lambda_{\text{C}}=\SI{2,43}{\pico\metre}
cząstka α (ang. α-particle)
podwójnie zjonizowane jądro helu
częstotliwość progowa (ang. cut-off frequency)
częstotliwość padającego promieniowania, poniżej której efekt fotoelektryczny nie zachodzi
doświadczenie Davissona-Germera (ang. Davisson-Germer experiment)
doświadczenie z dyfrakcją elektronów na powierzchni kryształów
dualizm korpuskularno-falowy (ang. wave-particle duality)
każdy obiekt w pewnych warunkach wykazuje własności falowe, a w innych cząstkowe
efekt Comptona (ang. Compton effect)
zmiana długości rozproszonej fali elektromagnetycznej
efekt fotoelektryczny (ang. photoelectric effect)
emisja elektronów z metalowej powierzchni pod wpływem padającego na nią promieniowania o odpowiedniej częstotliwości
eksperyment Rutherforda (ang. Rutherford’s gold foil experiment)
pierwszy eksperyment odkrywający istnienie jądra atomowego
eksperyment z dwiema szczelinami (ang. double-slit interference experiment)
eksperyment Younga z dwiema szczelinami, który pokazuje interferencję fal z dwóch źródeł
emiter (ang. emitter)
każde ciało emitujące promieniowanie
energia fotonu (ang. energy of a photon)
kwant energii promieniowania, zależy tylko od częstotliwości
energia jonizacji (ang. ionization energy)
energia potrzebna do uwolnienia elektronu z atomu
fala de Broglie’a (ang. de Broglie wave)
fala stowarzyszona z każdym obiektem fizycznym
fotoelektroda (ang. photoelectrode)
elektroda emitująca elektrony pod wpływem padającego na nią światła
fotoelektron (ang. photoelectron)
elektron wyemitowany z powierzchni metalu pod wpływem padającego na niego światła
foton (ang. photon)
cząstka promieniowania elektromagnetycznego
fotoprąd (ang. photocurrent)
prąd płynący w odbwodzie, gdy na fotoelektrodę pada światło
hipoteza de Broglie’a o falach materii (ang. de Broglie’s hypothesis of matter waves)
obiekty materialne wykazują własności falowe
hipoteza Plancka o kwantach energii (ang. Planck’s hypothesis of energy quanta)
wymiana energii pomiędzy ściankami i promieniowaniem zachodzi tylko w postaci dyskretnych kwantów energii
jądrowy model atomu (ang. nuclear model of the atom)
zaproponowany przez Rutherforda model, w którym ciężkie jądro jest zlokalizowane w centrum atomu i otoczone przez elektrony
kąt rozproszenia (ang. scattering angle)
kąt pomiędzy wiązką rozproszona a wiązką padającą
liczba falowa (ang. wave number)
wartość wektora falowego
liczba kwantowa (ang. quantum number)
liczba numerująca poziomy energetyczne
linie Fraunhofera (ang. Fraunhofer lines)
ciemne linie absorpcyjne w ciągłym widmie promieniowania słonecznego
mikroskopia elektronowa (ang. electron microscopy)
mikroskopia korzystająca z właściwości falowych elektronu; pozwala dojrzeć szczegóły obiektów o nanometrowych rozmiarach
model atomu wodoru Bohra (ang. Bohr’s model of the hydrogen atom)
pierwszy model atomu z elementami mechaniki kwantowej; opisuje widmo promieniowania
napięcie hamowania (ang. stopping potential)
różnica potencjałów, po przyłożeniu której przestaje płynąć fotoprąd
natężenie promieniowania (ang. power intensity)
energia niesiona przez promieniowanie przechodzące przez jednostkę powierzchni w jednostce czasu
postulaty modelu Bohra (ang. postulates of Bohr’s model)
trzy postulaty leżące u podstaw modelu Bohra
praca wyjścia (ang. work function)
energia, którą trzeba przekazać elektronowi, aby wybić go z powierzchni metalu
progowa długość fali (ang. cut-off wavelength)
długość fali odpowiadająca częstotliwości progowej
promieniowanie ciała doskonale czarnego (ang. blackbody radiation)
promieniowanie wysyłane przez ciało doskonale czarne
promieniowanie α (ang. α-ray)
strumień cząstek α
promieniowanie β (ang. β-ray)
strumień elektronów
promieniowanie γ (ang. γ-ray)
strumień wysokoenergetycznych fotonów
promień Bohra (ang. Bohr radius of hydrogen)
promień pierwszej orbity w modelu Bohra
przesunięcie Comptona (ang. Compton shift)
różnica długości fali promieniowania rozproszonego i padającego
rozpraszanie nieelastyczne (ang. inelastic scattering)
rozpraszanie, w którym energia kinetyczna padającej cząstki nie jest zachowana
seria Balmera (ang. Balmer series)
linie w widmie odpowiadające przejściom elektronów ze (lub do) stanu n = 2 n = 2 n=2 atomu wodoru, opisane wzorem Balmera
seria Bracketta (ang. Brackett series)
linie w widmie odpowiadające przejściom elektronów ze (lub do) stanu n = 4 n = 4 n=4 atomu wodoru
seria Humphreysa (ang. Humphreys series)
linie w widmie odpowiadające przejściom elektronów ze (lub do) stanu n = 6 n = 6 n=6 atomu wodoru
seria Lymana (ang. Lyman series)
linie w widmie odpowiadające przejściom elektronów ze (lub do) stanu podstawowego atomu wodoru
seria Paschena (ang. Paschen series)
linie w widmie odpowiadające przejściom elektronów ze (lub do) stanu n = 3 n = 3 n=3 atomu wodoru
seria Pfunda (ang. Pfund series)
linie w widmie odpowiadające przejściom elektronów ze (lub do) stanu n = 5 n = 5 n=5 atomu wodoru
skwantowane wartości energii (ang. quantized energies)
dyskretne (nieciągłe) porcje energii
stała Rydberga dla atomu wodoru (ang. Rydberg constant for hydrogen)
stała fizyczna we wzorze Balmera
stała Stefana-Boltzmanna (ang. Stefan-Boltzmann constant)
stała fizyczna w prawie Stefana-Boltzmanna
stan kwantowy oscylatora Plancka (ang. quantum state of a Planck’s oscillator)
mod drgania oscylatora kwantowego numerowany liczbą kwantową
stan podstawowy atomu wodoru (ang. ground state of the hydrogen atom)
energia elektronu na pierwszej orbicie w modelu atomu Bohra
stany wzbudzone atomu wodoru (ang. excited energy states of a hydrogen atom)
wszystkie stany poza stanem podstawowym
wektor falowy (ang. propagation vector)
wektor o długości 2 π λ 2 π λ 2\pi/\lambda wskazujący kierunek rozchodzenia się fali (lub, inaczej mówiąc, kierunek pędu fotonu)
widmo absorpcyjne (ang. absorption spectrum)
długości fal promieniowania zaabsorbowanego przez atomy i cząsteczki
widmo emisyjne (ang. emission spectrum)
długości fal promieniowania emitowanego przez atomy i cząsteczki
widmo energii atomu wodoru (ang. energy spectrum of hydrogen)
zbiór dozwolonych dyskretnych wartości energii elektronu w atomie wodoru
wzór Balmera (ang. Balmer formula)
opisuje widmo emisyjne atomu wodoru w zakresie fal widzialnych
wzór Rydberga (ang. Rydberg formula)
empiryczny wzór opisujący położenie linii w widmie atomu wodoru
zasada nieoznaczoności Heisenberga (ang. Heisenberg’s uncertainty principle)
podaje granicę dokładności jednoczesnego pomiaru pędu i położenia cząstki
zredukowana stała Plancka (ang. reduced Planck’s constant)
stała Plancka podzielona przez 2 π 2 π 2\pi
Cytowanie i udostępnianie

Ten podręcznik nie może być wykorzystywany do trenowania sztucznej inteligencji ani do przetwarzania przez systemy sztucznej inteligencji bez zgody OpenStax lub OpenStax Poland.

Chcesz zacytować, udostępnić albo zmodyfikować treść tej książki? Została ona wydana na licencji Uznanie autorstwa (CC BY) , która wymaga od Ciebie uznania autorstwa OpenStax.

Cytowanie i udostępnienia
  • Jeśli rozpowszechniasz tę książkę w formie drukowanej, umieść na każdej jej kartce informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/fizyka-dla-szk%C3%B3%C5%82-wy%C5%BCszych-tom-3/pages/1-wstep
  • Jeśli rozpowszechniasz całą książkę lub jej fragment w formacie cyfrowym, na każdym widoku strony umieść informację:
    Treści dostępne za darmo na https://openstax.org/books/fizyka-dla-szk%C3%B3%C5%82-wy%C5%BCszych-tom-3/pages/1-wstep
Cytowanie

© 21 wrz 2022 OpenStax. Treść książki została wytworzona przez OpenStax na licencji Uznanie autorstwa (CC BY) . Nazwa OpenStax, logo OpenStax, okładki OpenStax, nazwa OpenStax CNX oraz OpenStax CNX logo nie podlegają licencji Creative Commons i wykorzystanie ich jest dozwolone wyłącznie na mocy uprzedniego pisemnego upoważnienia przez Rice University.